Đọc sách sớm – gieo hạt mầm yêu thương
Mỗi câu chuyện nhỏ bé trên trang giấy là một bài học. Việc đọc sách không chỉ giúp trẻ tiếp cận tri thức mà còn trao cho trẻ những giá trị nhân văn sâu sắc.

Đọc sách – phát triển tư duy và ngôn ngữ
Trẻ càng tiếp xúc nhiều với ngôn ngữ qua sách, khả năng giao tiếp và biểu đạt càng phong phú. Mỗi trang sách là một thế giới mới giúp trẻ mở rộng vốn từ, rèn luyện khả năng diễn đạt và khơi gợi trí tưởng tượng bay xa.

Ngoài việc đọc sách ở trường, ở nhà ba mẹ cũng có thể dành thời gian đọc sách cùng con không chỉ giúp trẻ hình thành thói quen tốt mà còn là khoảnh khắc gắn kết gia đình đầy yêu thương. Một câu chuyện nhỏ trước giờ đi ngủ, một cuốn sách thiếu nhi vào cuối tuần, tất cả đều là những kỷ niệm đẹp trong tuổi thơ của trẻ.

Cùng nhau xây dựng thói quen đọc sách ngay từ khi con còn nhỏ, để mỗi em bé đều có một tuổi thơ đầy màu sắc và giàu tri thức nhé!

Trẻ học viết được thì cần phải chuẩn bị nhiều kỹ năng, phải nỗ lực không mệt mỏi và việc viết chữ được có liên quan đến vốn từ vựng của trẻ, liên quan đến nội dung, đến trí tuệ, trí nhớ và kỹ năng của đối bàn tay. Có hai khía cạnh “cơ khí kỹ thuật và trí tuệ” mà ta cần phải chuẩn bị cho trẻ vào khoảng thời gian phù hợp, trẻ sẽ bùng nổ và không hề mệt mỏi trong việc viết chữ.

Viết là một thao tác phức tạp cần được phân tích. Nó liên quan một phần đến cơ chế vận động – kỹ thuật viết và một phần liên quan đến sự suy nghĩ, một nỗ lực đích thực và sáng tạo của trí tuệ. Khi ta viết lên một cấu trúc câu ta phải suy nghĩ sau đó viết lại câu đó giống như một quá trình phân tích ngôn ngữ liên quan đến nghệ thuật: một từ thành cụm từ, một câu, một ký tự thể hiện sự suy nghĩ của chúng ta. Để sự bùng nổ có thể diễn ra ở trẻ, chúng ta cần phải thực hiện những chuẩn bị trực tiếp và gián tiếp.

Khía cạnh cơ khí kỹ thuật – chuẩn bị Gián tiếp cho đôi tay

Ví dụ việc trẻ nhấc các hình trụ ra khỏi bộ inset bằng cách cầm nắm lấy cái núm bằng 3 ngón tay có cùng kích cỡ của một cây bút chì; hay cách trẻ làm việc với bộ giáo cụ thô nhám, trẻ sẽ đưa tay miết nhẹ nhàng để cảm nhận xúc giác ở các đầu ngón tay cũng giống như cách trẻ sẽ cảm nhận được khi chụm tay cầm bút để viết; các khung sắt giúp trẻ kỹ năng viết cơ khí; bộ tháp hồng, thang nâu giúp trẻ có khái niệm về không gian; tủ hình học – hình lá giúp trẻ phát triển vận động của các ngón tay….

Những bài tập này làm phát triển tốt hơn khả năng phối hợp các kỹ năng, sự phối hợp tay mắt, những khả năng khéo léo của đôi bàn tay trẻ. Khi trẻ làm việc với các giáo cụ, trẻ sẽ biết cách viết chữ theo thứ tự từ trái qua phải, từ trên xuống dưới, giúp trẻ có khái niệm về khoảng cách trong không gian; giúp trẻ có khái niệm về phần đầu và phần cuối. Thông qua các hoạt động trên sẽ giúp trẻ cầm nắm được cây bút để viết chữ.

Khía cạnh cơ khí kỹ thuật – chuẩn bị Trực tiếp

Để giúp trẻ học viết trẻ cần phải có sự chuẩn bị trực tiếp thông qua các hoạt động với giáo cụ, trẻ cần nắm được công cụ để viết, vẽ. Để khuyến khích trẻ yêu thích tô kín các hình thể được viền sẵn bằng bút chì màu ta chuẩn bị cho trẻ các hình inset bằng sắt, trẻ sẽ vẽ đường viền của các hình học và bộ giáo cụ khung sắt hướng dẫn trẻ tô màu; các vạch sọc ngang và vạch kẻ đứng giúp trẻ không chán nản khi trẻ hoạt động và sản phẩm của trẻ được gọi là “Nghệ thuật inset” đây là một cách vẽ sơ khai hay một thao tác đến trước việc vẽ và viết chữ.

Các bộ chữ giấy nhám

Giúp trẻ đồ nét chữ và ghi nhớ nét chữ trong đầu, trí nhớ qua các hoạt động cơ bắp, trẻ sẽ dùng tay dò theo các ký hiệu này, sẽ đồ các nét chữ giống như chúng ta đang viết. Bằng cách này các cử động của bàn tay và cánh tay sẽ tạo ra một dấu hiệu mà mắt trẻ có cơ hội để nhìn. Và chữ mà trẻ sờ và nhìn thấy sẽ được ghi nhớ bằng thị giác và xúc giác – trí nhớ cơ bắp và trẻ sẽ tái tạo lại việc đó để trẻ không biết là trẻ đang học viết chữ. Chính việc dò tay theo chữ nhám sẽ giúp trẻ liên kết âm thanh và ký hiệu của từng nét chữ, từ đó trẻ sáng tạo ra chữ viết trên giấy. Học cụ chữ nhám sẽ chuẩn bị trực tiếp cho kỹ năng viết chữ, kích thích trẻ hoạt động với ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ.

Con người đã tìm thấy nhu cầu giao tiếp bằng lời và bằng mắt. Con người là giống loài có lịch sử và một cách tự nhiên con người cần ghi chép lại những gì đang xảy ra và diễn ra có thể trợ giúp cho sự tiến hoá xã hội. Con người cảm nhận được nhu cầu cần chỉnh sửa ngôn ngữ nói của mình. Ý tưởng và tư tưởng về tầm quan trọng tôn giáo được chỉnh sửa cho các thế hệ sau.

Những doanh nhân ghi chép lại sổ sách của họ. Các hình thức văn học và thơ ca cần được thể hiện. Để nghiền ngẫm lại, các nhà tư tưởng cần thể hiện ra ngoài và “mặt đối mặt” với một ý tưởng. Những người tiền sử đã sử dụng chữ tượng hình. Ưu điểm của việc mô tả bằng hình ảnh là bất kỳ ai và tất cả mọi người đều có thể hiểu nó. Hình thức này đã trải qua sự thay đổi theo hai cách. Hình ảnh trở nên có sự sắp xếp hợp lý hơn, ngắn gọn hơn và đơn giản hoá. Các ý tưởng trừu tượng cần được thể hiện và biểu tượng hoá trở nên mở rộng và phát triển theo nhiều dạng tuỳ vào gia tộc hay xã hội sử dụng chúng. Sự thay đổi đến sau đó là hình ảnh được sử dụng để trình bày các ý tưởng và đồng thời trình bày các âm tiết hay sự kết hợp âm thanh. Phiên âm bằng hình ảnh (đặc biệt ở Trung Quốc và Nhật Bản) không có sẵn ở người bình thường bởi vì từng âm tiết một phải được học một cách riêng biệt và nó cần nhiều thời gian để học.

Khoảng hai nghìn năm trước, người Phoenician đã khám phá ra rằng tiếng nói của loài người chỉ bao gồm một số ít các âm thanh mà các cơ quan phát âm có thể tạo thành. Phát hiện này dẫn đến việc khám phá ra bảng chữ cái. Nhiều nhà xã hội học tin rằng việc phát minh ra chữ cái là một cột mốc quan trọng trong lịch sử loài người có thể được so sánh với sự phát minh ra bánh xe (biểu tượng của máy móc ở dạng thô sơ đầu tiên). Viết là một phần trong xã hội và văn hoá của loài người chúng ta.

Tại sao viết đến trước khi đọc?

“Ngôn ngữ viết đưa trẻ vào giao tiếp với những suy nghĩ được bày tỏ với những người khác mà không thông qua âm thanh – một sự giao tiếp từ linh hồn đến linh hồn, bí mật được bật mí mà không cần một lời thì thầm, một sự trao đổi ý nghĩ riêng tư mà không một ai có thể nghe thấy. Về mặt này, việc đọc sách có giá trị tinh thần rất lớn”.

Bà Maria Montessori nói rằng: “Viết làm thoả mãn trẻ trong việc bộc lộ những suy nghĩ của mình để giữ gìn kho báu trẻ thu được từ những chinh phục của trẻ; để trẻ chuẩn bị cho chính bản thân mình tài liệu cho việc suy ngẫm. Nó không được thực hiện để thoả mãn bất kỳ mục đích nào khác. Viết là một chỉ số thể hiện một mức độ phát triển nội tâm đã đạt được nhất định. Nó cũng là một sự biểu lộ của việc tuân theo một sự thôi thúc thiết yếu. Viết đem lại cho trẻ sự thoả mãn trong việc thực hiện một hoạt động cao cấp hơn. Hãy để cho trẻ được trải nghiệm nó”. Hay nói cách khác “Viết là một thành tựu dễ dàng nhất và vui thích nhất đối với trẻ”.

Vào một thời điểm nhất định trong cuộc sống, con người sẽ cảm nhận được nhu cầu Nhân học cho việc tự thể hiện dưới dạng hình ảnh. Một nhu cầu như thế xuất hiện trong trẻ là một trong những khám phá của Bà Maria Montessori. Khi trẻ khoảng bốn tuổi, nhu cầu chỉnh sửa ngôn ngữ nói sẽ xuất hiện. Trong Ngôi Nhà Trẻ Thơ Montessori, việc viết đến khá sớm (khoảng bốn tuổi rưỡi) mặc dù trẻ chưa được dạy một cách chính thức. Nó đến như là một sự phát triển tự phát giống việc trẻ bước đi và nói chuyện. Nó đến như là một chỉ số của một sự chinh phục của con người. Nó đến như là một sự bùng nổ và một sự bất ngờ cho tất cả mọi người bao gồm chính bản thân trẻ.

Trẻ bùng nổ sang việc viết

Các hoạt động trong ngôi nhà của trẻ thơ đem đến sự chuẩn bị trực tiếp và gián tiếp cho đến một điểm của sự hợp nhất và nguyên tố kích hoạt có thể là một ai đó đang viết. Trước đó trẻ có thể đã nhìn thấy nhiều người viết mà không nhận thức được tính chất của hoạt động này. Bây giờ thì đã khác “trẻ bùng nổ sang việc viết” các nhà tâm lý học nói rằng việc dạy một đứa trẻ học viết trước năm sáu tuổi có ảnh hưởng bất lợi lên sự phát triển của trẻ. Mặt khác lại có lập luận cho rằng có quá nhiều thứ để học và quá ít thời gian và do đó chúng ta nên bắt đầu sớm. Vì thế giáo dục truyền thống cố gắng dạy trẻ bằng các dụng cụ giáo khoa được làm cho trở nên hấp dẫn. Trong các trường học truyền thống, viết được giới thiệu cho trẻ như thể nó không có liên quan gì đến âm thanh ngôn ngữ nói của trẻ. Nó không cân nhắc đến những gì trẻ đã học được trong ngôn ngữ trước đây. Hơn nữa cách mà nó được dạy dường như không giúp trẻ nhận ra được mục đích của việc viết.dường như việc dạy trẻ nói trong suốt giai đoạn thơ ấu là không cần thiết.

Trẻ trải nghiệm và bùng nổ về hoạt động viết chữ nhờ sự tham gia của đôi bàn tay, của trí tuệ thấm hút, của trí nhớ… Cũng tương tự như vậy, chúng ta không phải dạy trẻ viết theo cách mà nó được dạy trong các trường truyền thống. Đối với trẻ trong Ngôi Nhà Trẻ Thơ, điều này đến như một thành tích phát triển theo ý nghĩa thực sự của sự tự thân phát triển. Nó là một sự bộc lộ ra bên ngoài của một thành tựu phát triển bên trong. Nó đến một cách tự phát và xuất hiện một cách nhanh chóng như đến trong sự hợp nhất của một loạt sự chuẩn bị dài, bí ẩn, hội tụ, thúc đẩy gián tiếp khác nhau. Sự tương tác của những sự chuẩn bị này tạo nên sự bùng nổ.

“…Một ngày có một em bé bắt đầu viết. Em bé ngạc nhiên đến độ phải thốt lên rằng, “Mình đã viết được rồi! Mình đã viết được rồi!”. Những trẻ khác ùa lại, với sự thích thú tột độ, chăm chú nhìn vào những từ ngữ mà người bạn vẫn cùng mình chơi đùa mỗi ngày đã miết trên mặt đất với viên phấn trắng. “Mình cũng viết! Mình cũng viết!,” những bạn khác thốt lên, và chạy đi. Những đứa trẻ ấy chạy đi để tìm một phương tiện viết; một vài trẻ tập trung quanh cái bảng đen, còn những trẻ khác thì lại ngồi bệt xuống đất, và từ đó ngôn ngữ viết bắt đầu phát triển như một sự bùng nổ.”

Người lớn cần phải trao cơ hội cho trẻ chuẩn bị bản thân mình một cách trực tiếp và gián tiếp cho sự thể hiện tự phát này. Nhiều năm dài thử nghiệm trong Ngôi Nhà Trẻ Thơ Montessori ở rất nhiều nơi trên thế giới đã khiến bà Maria Montessori khám phá ra rằng bất kỳ sự chinh phục mang tính phát triển nào đều có đằng sau nó vài sự chuẩn bị mang tính chất đa kích thích, hội tụ những gián tiếp. Khi mỗi khuynh hướng của sự chuẩn bị gián tiếp đạt được sức mạnh và hoà thành một, hợp nhất với những cái khác thì sự bùng nổ xuất hiện.

Bà Maria Montessori là người đã chứng kiến sự bùng nổ trong việc viết ở trong Ngôi Nhà Trẻ Thơ đầu tiên. Bà đã bất ngờ bởi vì bà chưa từng làm gì để thúc đẩy việc này. Bà đã cố gắng để tìm ra điều gì đã góp phần trong sự chuẩn bị cho việc viết này. Các Ngôi Nhà Trẻ Thơ Montessori khắp nơi trên thế giới đã đi theo những khám phá của bà.

Grace bắt nguồn từ Gratia trong tiếng Latinh có nghĩa là “sự hấp dẫn, thiện ý, biết ơn”. Thông qua các bài học về chữ lễ chúng ta thấm nhuần các giá trị của sự tôn trọng, chính trực, dũng cảm và nhân ái, chúng ta trang bị cho trẻ cả cuộc đời, khi chúng ta nói về giáo dục trẻ thông qua các bài học lễ nghĩa, chúng ta mong muốn hướng dẫn trẻ cách di chuyển không làm phiền, ý thức về các chuyển động của chính mình. Trong ngôi nhà trẻ thơ giáo viên 3-6 nói với trẻ “Cô sẽ chỉ cho con cách chúng ta đi nhé” và làm mẫu sự cẩn trọng, sự chú tâm, sự chính xác và làm chủ chuyển động. Tương tự như khi chúng ta chỉ cho em bé cách đặt ghế xuống một cách yên lặng, cách bưng một cái khay, cách đóng một cái cửa, cách đẩy một cái ghế vào bàn khi đứng lên… những bài trình bày và những bài học này được thực hiện lặng lẽ, chỉ cho trẻ cách làm việc trong bối cảnh xã hội của một cộng đồng.

Tạo ra một nền văn hóa có lễ nghĩa bắt đầu từ những lời giới thiệu chào hỏi, đây là cách chúng ta bắt đầu tạo một mối quan hệ, chúng ta luôn nhìn vào mắt người đối diện khi chào hỏi, luôn tặng cho em bé, cho người lớn tuổi, cho những người khác nụ cười tươi và nếu bắt tay hãy bắt tay một cách chắc chắn. Món quà tuyệt vời nhất mà chúng ta có thể tặng cho người khác là nhớ tên của họ. Duyên dáng và lịch thiệp dẫn đến một cộng đồng bình thường hóa. Bình thường hóa là điểm đến không phải điểm khởi hành. Quan trọng nhất nó bắt đầu từ chính chúng ta những người lớn trong môi trường của trẻ.

Trẻ em sinh ra để vận động những gì chúng ta mong muốn hướng dẫn trẻ là làm thế nào để chuyển động cẩn trọng hơn, chú tâm hơn và kiểm soát được chuyển động của mình hoặc chuyển động một cách nhẹ nhàng hoặc là chuyển động một cách uyển chuyển. Khi trẻ em có thể học cách di chuyển một cách uyển chuyển các em sẽ phát triển sự tự tin và đĩnh đạc. Hãy giúp trẻ để trẻ có thể biến những điều tầm thường thành một dạng nghệ thuật.

Nếu chúng ta muốn xây dựng một nền văn hóa trọng chữ lễ thì điều đó bắt nguồn từ chính chúng ta.mỗi chúng ta liệu đã có những đặc điểm của sự bình thường hóa như phong thái đĩnh đạc, chu đáo, tự giác, nội tâm ôn hòa không? Nếu ngôi trường của chúng ta hướng đến những đứa trẻ vượt bậc thì chúng ta phải liên tục vươn tới những giá trị cao hơn của chúng ta.

Montessori không chỉ là một phương pháp giáo dục, đó là một sự chuẩn bị cho cuốc sống, là một cách sống một cuộc sống trọn vẹn nhất. Nó không che chở cho các em bé khỏi những khó khăn thử thách của cuộc sống mà là chuẩn bị cho trẻ có thể đối phó với thử thách một cách lịch sự và vẫn giữ được phẩm cách của mình. Montessori giúp chúng ta chuyển hóa bản thân. Chúng ta biết rằng mọi thứ chúng ta làm là vì trẻ. Nên trên mỗi hành trình, chúng ta hãy mang theo một chiếc bình khất thực, tất cả những gì có trong bình của ta đều là một món quà từ vũ trụ có tốt và xấu. Hành động của chúng ta xin thể hiện lòng biết ơn đến tất cả. Biết ơn cuộc đời, biết ơn Qúy phụ huynh của chúng ta đã cho ta cơ hội để chúng ta được làm nghề một cách nghiêm túc; biết ơn các em bé của chúng ta đã luôn rộng lượng, tử tế và thân thiện với lỗi lầm của chúng ta để ta có cơ hội sửa sai…

Trong những năm qua xã hội đã thay đổi to lớn về chuẩn mực ứng xử. Thời đại đã thay đổi và điều này khiến cho công việc của chúng ta (Những người làm giáo dục) trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Trẻ em hấp thụ một cách tự nhiên những gì có trong môi trường và những gì chúng đang quan sát hàng ngày. Ngày nay người lớn luôn gắn liền với Iphone, Ipad hoặc máy tính của mình. Có những gia đình ăn tối với nhau và những thành viên này không nói chuyện với nhau, không nhìn nhau tất cả đều chăm chú vào điện thoại. Trong trường học, chúng ta hướng dẫn các em bé của chúng ta cách dọn dẹp bàn ăn và được khuyến khích nói chuyện lịch sự với nhau.

Ngày nay, xã hội và gia đình đang xung đột. Nó giống như thể tất cả đã bước vào cùng một vòng đu quay và không biết làm thế nào để bước xuống. Giống như máy tính, Fax, email, điện thoại thông minh, máy tính bảng…vòng quay ngày càng nhanh hơn nữa, chúng ta có thể quyết định một lựa chọn khác, chúng ta giảm tốc độ, bước ra khỏi vòng quay và hít thở. Ngôi trường của chúng ta cung cấp cho ta một nơi ẩn náu, một nơi thiêng liêng, đẹp đẽ, bình yên và có lợi cho tất cả mối quan hệ hài hòa.

Bà Maria Montessori đã nói “những người thầy chỉ có thể giúp đỡ công việc vĩ đại đang thực hiện như những người hầu phụng sự người chủ. Làm được như vậy họ sẽ chứng kiến sự khai mở tâm hồn của con người và sự trỗi dậy của một “con người mới” người sẽ không phải là nạn nhân của những sự biến cố, nhưng sẽ có tầm nhìn sáng suốt để định hướng và định hình tương lai của xã hội loài người”.

Có 3 triết lý quan trọng và 8 cách giáo dục của Montessori mà cha mẹ có thể áp dụng ngay tại nhà.

Quan Sát:

Để biết trẻ cần gì, bạn cần đóng vai trò như người quan sát tốt. Tránh hiểu như giám sát.giám sát là bạn giới hạn khả năng hoạt động và sáng tạo của trẻ, cho trẻ 1 môi trường siêu dễ dàng, không thử thách cho trẻ. Ngược lại, quan sát là cho trẻ sự tự do nhưng vẫn đảm bảo môi trường đủ an toàn cho trẻ khám phá. Sẽ có 2 cách giáo dục liên quan đến điều này:

• Làm mẫu: Trẻ con có thể học cách bắt chước bạn, đôi lúc sự bắt chước của trẻ gây ra 1 vài rắc rối. VD, trẻ có thể nhìn bạn xếp dao nĩa vào khay chén, và bắt chước làm nó. Lúc này, thay vì la mắng, thì đó là cơ hội tốt để làm mẫu cho trẻ. VD. Bạn hướng dẫn trẻ từng bước như ngồi xuống, cho trẻ 1 số muỗng đũa và chén để trẻ hiểu quy trình xếp vào khay như thế nào.

• Xây dựng thói quen tốt: Trẻ con sẽ cảm thấy khó chịu khi phải làm theo cái mà trẻ được bảo, nhưng sẽ làm theo khi hiểu đó là việc làm hằng ngày. Dạy trẻ 1 thói quen tốt nên bắt đầu bằng việc cho trẻ học cách xây dựng nó mỗi ngày. VD, sáng thức dậy xếp chăn gối hoặc tắt TV sau 8 giờ tối.

Lắng Nghe:

Để hiểu trẻ suy nghĩ gì, bạn cần học cách lắng nghe tốt. Tránh hiểu như nghe cho có hay gì cũng hứa. Lắng nghe là cách bạn bắt đầu cho trẻ hiểu 2 điều: thừa nhận ý kiến của trẻ và tôn trọng nó. Nó quan trọng vì trước 6 tuổi là giai đoạn trẻ học về bản thân trẻ. Khi đó, đứa trẻ hiểu rằng cha mẹ thừa nhận mình và tôn trọng mình thì đứa trẻ sẽ dễ dàng chia sẻ và tôn trọng cha mẹ mình sau này. Sẽ có 3 cách giáo dục nằm trong phạm vi này:

• Rõ ràng cái gì được, cái gì không: Cách chúng ta thường mắc sai lầm là cái gì cũng được khi vui, khi buồn cái gì cũng không. Do đó, trẻ rất khó hiểu điều gì là được phép, điều gì không. Càng lớn trẻ càng khó chịu vì trẻ cảm thấy dường như cha mẹ không quan tâm đến suy nghĩ của trẻ, sự ương bướng và mâu thuẫn càng lớn khi trẻ muốn nhiều hơn. Cách giáo dục ở đây là rõ ràng từ sớm, nói 1 là 1, 2 là 2, cho là cho, không là không, đừng vì năn nỉ, hay thương con mà thay đổi. Nó cần như vậy, để trẻ hiểu về giới hạn. Khi trẻ lớn từ 2 tuổi, cần cho trẻ biết về luật và nguyên tắc. Trong đó, cái gì được, không được, hậu quả vi phạm, và phần thưởng khi làm tốt.

• Cho thông tin, lời hướng dẫn dạng xây dựng; đừng phàn nàn hoặc ra lệnh. Nhiều cha mẹ nghĩ rằng quát tháo đứa trẻ, nó mới chịu nghe lời. Tuy nhiên kết quả là ngược lại, bạn càng năn nỉ, hoặc ra lệnh thì đứa trẻ càng khó bảo hơn. Tại sao? Đơn giản là đứa trẻ không được học về kỷ luật rõ ràng, lúc thì năn nỉ để làm, lúc thì quát tháo để làm. Do đó, bạn chỉ cần cho thông tin đúng là được. VD, đứa trẻ hỏi bạn về 1 điều gì đó dù đã hỏi nhiều lần? Lúc này đừng nói dạng như “mẹ bảo nhiều lần rồi mà”, bạn chỉ cần nói: cái này Bin hỏi mẹ rồi. Nhớ không? Và đơi trẻ đáp ứng và tiếp tục cho thông tin giúp trẻ xây dựng.

• Hỏi trẻ về điều cần giúp: Đừng ngại khi làm điều này vì đó là 1 bài học bạn dạy trẻ. Không có gì xấu hổ khi hỏi ai đó giúp đỡ. Bạn có bao giờ thắc mắc là tại sao trẻ hay lăn ra khóc tức tưởi khi cố tự mặc quần áo mà mẹ chạy vào giúp ngay với trẻ? Thực ra, lúc này là trẻ gặp khó khăn thực sự, nhưng trẻ học về sự độc lập và chưa hiểu về ý nghĩa của việc cần giúp đỡ. Đó là cơ hội tốt thực hành điều này. Thay vì săn tay áo giúp đỡ trẻ ngay, thì hãy dừng lại và hỏi trẻ trước: “Bin, con có cần mẹ đỡ tay này cho con xỏ vào dễ hơn không?” Bạn sẽ nhạc nhiên là đứa trẻ rất vui vẻ tìm sự giúp đỡ của bạn. Nhưng, nếu trẻ không chịu, thì hãy tôn trọng và chờ dịp khác để cho trẻ sự giúp đỡ.

Cho nhận xét đúng:

Để biết trẻ làm tốt hay chưa tốt, bạn nên là người công tâm và cho lời khen và nhận xét đúng về điều trẻ làm. TS. Maria Montessori từng nói: “Đừng bao giờ giúp đứa trẻ với việc mà nó cảm thấy mình có thể thành công.” Bài học quan trọng khi nhỏ mà đứa trẻ cần học, không phải là hạnh phúc ảo tưởng qua các lời khen sáo rỗng, các hoạt động được làm dễ, mà là hạnh phúc thực sự trên nổ lực từng bước trẻ trải nghiệm và thành công. Lời nhận xét đúng, thậm chí có thể dẫn trẻ đến 1 cảm giác buồn, không vui, nhưng quan trọng và có ích để trẻ trưởng thành hơn. Có 3 cách giáo dục trong phạm vi này:

• Cho lời cảm ơn chân thành, đúng: Văn hóa người Việt ít dùng từ cảm ơn và xin lỗi hơn người Phương Tây. Bạn biết không, đó là 1 cách giao tiếp tốt khi ai đó làm cho mình, thậm chí chỉ là 1 việc làm mình cảm thấy vui, thì nói lời cảm ơn là điều rất tốt. Ngược lại, xin lỗi là cách thể hiện 1 hành vi mình đang làm phiền ai đó. Với trẻ, khi trẻ làm 1 việc tốt, hay chạy lại giúp đỡ bạn, thì hãy nói cảm ơn trẻ. Và khi bạn nóng giận, la trẻ vô cớ thì hãy nói lời xin lỗi trẻ. Trẻ sẽ thầm cảm ơn bạn vì những cử chỉ này vì đứa trẻ khi nghe được những điều này lúc nhỏ sẽ trở nên tự tin hơn về cuộc sống.

• Khen vào nỗ lực trẻ làm. Tránh khen sáo rỗng như : “Bin giỏi quá”, hay “con gái mẹ thông minh quá”, mà hãy khen vào điều trẻ làm được, nó giúp trẻ phát triển động lực tốt hơn. VD, Bin nè hôm nay con đi học ngày đầu nhưng không khóc, mẹ cảm thấy tự hào về con!

• Cho nhận xét đúng, thật : Trẻ con nên học sự thành thật từ sớm. Khi bạn cho trẻ nhận xét, hãy nhận xét về điều trẻ làm được và điều trẻ chưa làm được. Trẻ có thể buồn vì điều này, cảm xúc này không thể chối cãi, và dần dần trẻ sẽ học cách chấp nhận và hiểu về thất bại. Khi đó, đứa trẻ sẽ hiểu cảm xúc hạnh phúc sẽ lớn hơn rất nhiều khi biết chấp nhận và vượt qua cảm xúc buồn chán trước đó do thất bại.

Các con đã được khoác lên mình những bộ đồ hoá trang xinh đẹp và đã được tham gia các hoạt động lễ hội Halloween vô cùng hào hứng và thú vị.

Tiến sĩ Maria Montessori đã nghiên cứu và cho rằng “giai đoạn quan trọng nhất trong đời không phải là giai đoạn tuổi học đại học mà là giai đoạn đầu tiên từ khi mới sinh ra đến 6 tuổi”. Bởi trong giai đoạn 0-6 tuổi, trẻ em có khả năng học hỏi và thích nghi một cách đáng kinh ngạc nhờ trí tuệ thấm hút tự nhiên, bỏ lỡ giai đoạn này chúng ta sẽ không còn cơ hội để kích hoạt tối đa tiềm năng của não bộ.

Những em bé Montessori – những công dân toàn cầu. Điểm khác biệt lớn nhất của Phương pháp giáo dục Montessori đó là việc “dõi theo trẻ – trẻ là trung tâm” khác với phương pháp giáo dục truyền thống. Giáo dục Montessori tổng hòa sự phát triển về thể chất, tinh thần, tình cảm, xã hội và học thuật. Một môi trường Montessori có chất lượng tạo ra môi trường để trẻ phát triển tất cả các lĩnh vực trên, môi trường Montessori tôn trọng từng cá nhân và nhu cầu khát khao học tập của trẻ, người giáo viên đóng vai trò như một người hướng dẫn, người trợ giúp trong con đường học tập. Trẻ được khuyến khích để tìm tòi và khám phá cho chính nhu cầu tự nhiên nội tại của bản thân. Xã hôi phát triển mang tính toàn cầu đòi hỏi người ta phải có những thói quen và kỹ năng mềm tốt. Tuy nhiên những kỹ năng này không phải đến lúc học đại học mới có thể hình thành mà nó phải được rèn luyện ngay từ khi còn nhỏ.

Con người chúng ta được sinh ra với khả năng lựa chọn, mỗi ngày chúng ta đều đưa ra rất nhiều lựa chọn và những quyết định khác nhau trong đời sống. Đối với trẻ cũng vậy ta hãy để cho trẻ có khả năng lựa chọn cho chính mình. Phương pháp giáo dục Montessori nhấn mạnh việc tự do lựa chọn hoạt động, tự do lặp lại hoạt động bao nhiêu lần tùy thích cho đến khi nhu cầu nội tại của trẻ được thỏa mãn. Chính việc này đã hình thành cho trẻ sự tự tin, tính ngăn nắp trong đời sống hằng ngày.

Trong 10 điều nhắn gửi của con đến cha mẹ, tác giả Dr.Kevin Leman từng viết “Đừng làm tất cả mọi thứ cho con bởi nó khiến con cảm thấy nỗ lực của mình hoàn toàn không sánh được với kỳ vọng của cha mẹ đối với con. Con biết điều đó rất khó, nhưng xin đừng so sánh con với anh chị của con”. Có một sự thật rằng người lớn chúng ta rất nhiều lần “lấy” đi mất cơ hội tự làm việc của con từ những việc đơn giản như mang giày dép, tự ăn, tự chọn quần áo mình thích mặc… chỉ vì chúng ta thường “không có thời gian” để chờ đợi hay sự kiên nhẫn để trẻ có thể tự làm. Chính việc này đã tạo cho trẻ thói quen không tốt và ỷ lại. Thực tế cho thấy những trẻ có cơ hội tự làm những việc mình có thể làm sẽ có mức độ tự tin về bản thân rất đáng kể. Hãy “giúp trẻ để trẻ tự làm” ba mẹ nhé.

Món quà lớn nhất mà giáo dục Montessori mang lại đó là sự yêu thích trong học tập, bởi trẻ không bị ép phải làm những việc mình không hứng thú hay chưa sẵn sàng. Lớp học Montessori được chuẩn bị sẵn cho trẻ hỗ trợ trẻ có thể thực hiện để thành công.

Có rất nhiều người thành công trên thế giới đã từng theo học Montessori phải kể đến như: Sean “P Diddy” Combs – nhà sản xuất âm nhạc số 1 nước Mỹ; Hoàng tử Harry và William nước Anh; Jeffrey Bezos – ông chủ Amazon nổi tiếng thế giới hay Gabriel Garcia Marquez, Jacqueline Kennedy – phu nhân tổng thống thứ 35 nước Mỹ, Katharine Graham – bà chủ tờ báo Washington Post, Larry Page và Sergey Brin đồng sáng lập Google…

Sự bùng nổ của phương pháp giáo dục Montessori tại Việt Nam khoảng 10 năm trở lại đây. Tại Việt Nam người ta bắt đầu nhắc đến Montessori như một phương pháp giáo dục tuyệt vời dành cho trẻ em, đặc biệt là trẻ em trong độ tuổi từ 0-6 tuổi. Montessori đã thổi bùng mong muốn học tập để trở thành cha mẹ tốt, người giáo viên tốt của không ít bậc cha mẹ và người làm giáo dục và trở thành phương pháp giáo dục được tin tưởng nhất hiện nay.

Chính vì những ưu điểm vượt trội của phương pháp giáo dục Montessori mang lại, hiện nay các trường Montessori tại Việt Nam mọc lên như nấm. Chính vì thế việc hiểu rõ những tiêu chuẩn để đánh giá một trường Montessori rất quan trọng.

Môi trường lớp học Montessori – môi trường được chuẩn bị được thiết kế phù hợp với đặc trưng phát triển cơ bản tự nhiên trong từng giai đoạn phát triển khác nhau. Môi trường cho phép trẻ tự do lựa chon trong tất cả các lĩnh vực phù hợp với xu hướng phát triển tâm lý bên trong trẻ. Môi trường được chuẩn bị với những tiêu chí như đẹp, hài hòa về thị giác và sạch sẽ để mời gọi trẻ tham gia hoạt động; có tính trật tự bên ngoài để hỗ trợ trẻ phát triển trật tự bên trong trẻ; xây dựng phù hợp với nhu cầu nội tại của trẻ; có sự sắp xếp hợp lý giữa các hoạt động; các học cụ mang tính chyên biệt giúp trẻ phát triển toàn diện.

Môi trường Montessori là môi trường trộn lẫn các độ tuổi, số lượng cho lớp 0-3 tuổi sẽ là 12-18 trẻ với 1 giáo viên hướng dẫn và 2 trợ tá. Số lượng trẻ cho lớp 3-6 tuổi sẽ là 28-35 trẻ với 1 giáo viên hướng dẫn và 1 trợ tá. Khoa học đã chứng minh rằng trẻ học từ bạn bè, anh chị tốt hơn học từ người lớn.

Giáo viên Montessori được đào tạo: người giáo viên trong lớp đóng vai trò quan trọng trong mối quan hệ giữa trẻ – môi trường – giáo viên. Người giáo viên được đào tạo là một thành tố quan trọng không thể thiếu trong môi trường, họ là nhịp cầu kết nối trẻ với môi trường. Người giáo viên Montessori là những người đặc biệt vì có suy nghĩ tiến bộ, luôn tin tưởng vào trẻ và họ biết cách giúp để trẻ tiến bộ phát huy hết tiềm năng của trẻ – giúp trẻ thành công.

Không có một phương pháp giáo dục nào hoàn hảo, nhưng phương pháp giáo dục Montessori hạn chế được những khuyết điểm của giáo dục truyền thống và phát huy tối đa tiềm năng của trẻ. Quý phụ huynh hãy dành thời gian ghé thăm và trải nghiệm tại môi trường của chúng tôi – Trường Sao Vui Montessori, để cảm nhận và chia sẻ cùng chúng tôi nhé.

Những đứa trẻ Montessori được phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần mỗi ngày, các em được “học mà chơi, chơi mà học” nên không bao giờ cảm thấy mệt mỏi hay chán ghét việc đến trường. Môi trường học Montessori tạo ra nhiều cơ hội để vận động, cải thiện thể lực và trí lực cho trẻ.

3 yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất của trẻ

Theo ông Sugo Tatsuya – chuyên gia thể chất đến từ Tập đoàn JACPA Nhật Bản, có 3 yếu tố chính ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất của trẻ bao gồm giấc ngủ, dinh dưỡng và vận động. Muốn con lớn lên thật khỏe mạnh, ba mẹ cần chăm sóc từng giấc ngủ của con, chú ý đến chế độ dinh dưỡng và thường xuyên cho con hoạt động thể lực trong 6 năm đầu đời:

Tập cho con ngủ đúng giờ và đủ giấc

Ngủ ngon và đủ giấc giúp cho não có thời gian sắp xếp và hệ thống lại các kiến thức trẻ được tiếp thu trong ngày, giúp quá trình ghi nhớ hiệu quả hơn và cải thiện kết quả học tập. Sau một giấc ngủ dài, cơ thể trẻ được phục hồi năng lượng và sẵn sàng cho các hoạt động của ngày tiếp theo. Ba mẹ nên tập cho trẻ ngủ sớm vì giai đoạn từ 22h đến 1h là lúc cơ thể tiết ra lượng hoocmon tăng trưởng (GH) cao nhất để hỗ trợ cho quá trình phát triển thể lực và chiều cao.

Bổ sung đủ dinh dưỡng trong mỗi bữa ăn

Khẩu phần ăn hàng ngày cần đầy đủ đạm, bột đường, chất béo, vitamin và khoáng chất,…để phát triển thể chất, xây dựng hệ cơ xương khỏe mạnh. Không cho trẻ bỏ bữa hoặc ăn uống thất thường vì dễ dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng, suy dinh dưỡng, chậm lớn.

Hoạt động thể lực thường xuyên và đúng cách

Vận động giúp cơ thể trẻ thêm dẻo dai, linh hoạt, tăng chất khoáng trong xương và tăng mật độ xương, thúc đẩy quá trình trao đổi chất, tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ thừa cân béo phì hoặc mắc các bệnh mãn tính. Hai khung giờ vàng ba mẹ có thể khuyến khích con vận động là từ 9h-11h30 hoặc sau 15h chiều.

Môi trường học Montessori và sự rèn luyện thể chất

Tại lớp học Montessori, trẻ luôn tự mình lấy dụng cụ học tập, vận động hoặc học với dụng cụ trong suốt thời gian học, sau đó tự tay sắp xếp lại học cụ thật gọn gàng, ngăn nắp. Để hoàn tất một hoạt động học tập trẻ cần thực hành nhiều loại vận động đan xen nhau giúp trẻ điều khiển linh hoạt cử động tay, chân và toàn cơ thể.

Chương trình giảng dạy của trường học Montessori luôn lồng ghép nhiều buổi học rèn luyện thể chất như học yoga, nhảy múa, đóng kịch, các trò chơi đội nhóm,…để trẻ có cơ hội vận động thân thể, giải phóng năng lượng và điều hòa cảm xúc.

Những khu vực vui chơi ngoài trời được thiết kế bày bản để giúp trẻ vừa chơi đùa vừa khám phá, cải thiện tốt cả về thể chất lẫn tinh thần. Vì vậy, mỗi ngày đến lớp đối với trẻ là một trải nghiệm mới, vô cùng thú vị mà không bị ép buộc hay miễn cưỡng.

Kỹ năng giao tiếp của con đã được cải thiện như thế nào?

Montessori cho phép mỗi trẻ phát triển theo tốc độ của riêng mình, do đó mỗi vấn đề được học trẻ đều nắm tường tận và có thời gian thẩm thấu để trở thành vốn kiến thức của trẻ. Một đứa trẻ có hiểu biết sẽ không rụt rè khi bày tỏ quan điểm, mạnh dạn hơn trong diễn đạt suy nghĩ và cảm xúc của mình.

Trong quá trình giảng dạy, giáo viên Montessori luôn tạo điều kiện để các con được nói, được giao lưu và học hỏi. Cô có thể mời trẻ chia sẻ về một ngày học tập của con, về hoạt động mà con có hứng thú,…luôn tìm cách gợi mở để trẻ mạnh dạn trao đổi. Ngoài ra, các hoạt động làm việc nhóm sẽ giúp trẻ tương tác với các bạn khác, trao đồi khả năng giao tiếp và xử lý tình huống.

Trẻ linh hoạt hơn trong xử lý tình huống, giải quyết vấn đề

Tại lớp học Montessori, trẻ gần như có không gian riêng cho việc học tập và khám phá mà không bị bất cứ ai làm phiền. Trẻ tự mình tìm tòi lời giải và được giáo viên hỗ trợ khi thực sự cần thiết. Trẻ tự đưa ra quyết định hôm nay mình sẽ học điều gì, tự giải quyết các vấn đề nhỏ phát sinh trong lúc học. Nếu có xảy ra mâu thuẫn giữa các bạn nhỏ, giáo viên sẽ cẩn thận quan sát và để các bạn tự giải quyết nếu sự việc không nghiêm trọng. Việc này giúp các con tự xử lý xung đột, tự điều chỉnh cảm xúc và lựa chọn hành vi đúng đắn. Nếu trẻ không tự mình giải quyết được, giáo viên sẽ cho trẻ thời gian điều hòa cảm xúc và phân tích cho con hiểu để có cư xử đúng mực hơn ở lần sau.

Montessori giúp trẻ học cách tự lập

Lớp học “phi thường” Montessori lại dạy những điều vô cùng đơn giản và gần gũi với đời sống hằng ngày. Trẻ học được cách tự chăm sóc bản thân từ những điều nhỏ nhặt nhất như thay quần áo, tự làm vệ sinh cá nhân, sắp xếp đồ dùng,..Việc tự tay làm mọi thứ sẽ giúp trẻ luôn tự lập trong cuộc sống của chính mình và tạo nên thói quen không ỷ lại vào người khác, giúp trẻ dần dần độc lập cả về suy nghĩ và nhận thức. Tự lập cũng khiến trẻ luôn chủ động trong mọi tình huống, không dựa vào sự giúp đỡ hay chịu sự chi phối của bất kỳ ai.

Bằng tất cả sự tâm huyết của mình, tiến sĩ Maria Montessori đã thiết kế và hoàn thiện phương pháp giáo dục Montessori nằm khai thác tối đa sự phát triển tự nhiên của trẻ, để đứa trẻ nào cũng trưởng thành thật hạnh phúc, giỏi giang và đầy tự tin. Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện tri thức, Montessori đã làm rất tốt cả việc giáo dục tâm lý và trang bị kỹ năng sống cần thiết cho mỗi đứa trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt.