Đọc sách sớm – gieo hạt mầm yêu thương
Mỗi câu chuyện nhỏ bé trên trang giấy là một bài học. Việc đọc sách không chỉ giúp trẻ tiếp cận tri thức mà còn trao cho trẻ những giá trị nhân văn sâu sắc.

Đọc sách – phát triển tư duy và ngôn ngữ
Trẻ càng tiếp xúc nhiều với ngôn ngữ qua sách, khả năng giao tiếp và biểu đạt càng phong phú. Mỗi trang sách là một thế giới mới giúp trẻ mở rộng vốn từ, rèn luyện khả năng diễn đạt và khơi gợi trí tưởng tượng bay xa.

Ngoài việc đọc sách ở trường, ở nhà ba mẹ cũng có thể dành thời gian đọc sách cùng con không chỉ giúp trẻ hình thành thói quen tốt mà còn là khoảnh khắc gắn kết gia đình đầy yêu thương. Một câu chuyện nhỏ trước giờ đi ngủ, một cuốn sách thiếu nhi vào cuối tuần, tất cả đều là những kỷ niệm đẹp trong tuổi thơ của trẻ.

Cùng nhau xây dựng thói quen đọc sách ngay từ khi con còn nhỏ, để mỗi em bé đều có một tuổi thơ đầy màu sắc và giàu tri thức nhé!

Phát triển thể chất và sức khỏe
Khi chơi ngoài trời, trẻ em có cơ hội vận động nhiều hơn so với khi ngồi trong lớp học hay trước màn hình điện tử. Những hoạt động như chạy, leo trèo, và chơi các trò chơi ngoài trời giúp trẻ rèn luyện thể lực, tăng cường sức khỏe tim mạch, và cải thiện khả năng phối hợp cơ thể. Ngoài ra, ánh sáng mặt trời còn giúp cơ thể tổng hợp vitamin D, điều này rất quan trọng cho sự phát triển xương và hệ miễn dịch của trẻ.

Kích thích trí não và khả năng sáng tạo
Thiên nhiên cung cấp một môi trường phong phú với nhiều hình ảnh và âm thanh đa dạng. Trẻ em có thể học hỏi về các loài thực vật, động vật, và các hiện tượng tự nhiên thông qua quan sát và khám phá. Điều này không chỉ giúp trẻ mở rộng kiến thức mà còn kích thích khả năng sáng tạo và tưởng tượng. Chơi đùa với các yếu tố tự nhiên như đất, nước, và cây cối cũng giúp trẻ phát triển khả năng giải quyết vấn đề và tư duy logic.

Cải thiện tình cảm và tinh thần
Thời gian ở ngoài trời có thể giúp trẻ giảm căng thẳng và lo âu. Không khí trong lành và không gian rộng lớn của thiên nhiên tạo ra một cảm giác yên bình và thư giãn. Trẻ em thường cảm thấy hạnh phúc và tự do hơn khi được hòa mình vào thiên nhiên. Nghiên cứu cho thấy rằng việc chơi ngoài trời giúp cải thiện tâm trạng và tăng cường cảm giác hạnh phúc ở trẻ.

Kỹ năng xã hội và tinh thần đoàn kết
Chơi ngoài trời thường xuyên khuyến khích trẻ em tương tác và hợp tác với nhau. Các trò chơi nhóm trong môi trường thiên nhiên giúp trẻ học cách làm việc nhóm, chia sẻ, và giải quyết xung đột. Những trải nghiệm này không chỉ giúp trẻ xây dựng kỹ năng xã hội mà còn phát triển tinh thần đoàn kết và sự hiểu biết về cộng đồng.

Gắn bó với môi trường và ý thức bảo vệ thiên nhiên
Khi trẻ em tiếp xúc và khám phá thiên nhiên từ sớm, chúng dễ dàng hình thành ý thức bảo vệ môi trường. Hiểu biết và yêu quý thiên nhiên có thể thúc đẩy trẻ em trở thành những người bảo vệ môi trường trong tương lai, từ đó đóng góp vào việc bảo vệ và gìn giữ hành tinh của chúng ta.

Việc sống và chơi trong thiên nhiên không chỉ mang lại lợi ích về thể chất và tinh thần cho trẻ em mà còn giúp hình thành những giá trị và kỹ năng quan trọng cho cuộc sống sau này. Vì vậy, việc khuyến khích trẻ em hòa mình vào thiên nhiên là một phần quan trọng trong quá trình nuôi dạy và giáo dục.

🌵🌳🍀PHƯƠNG PHÁP MONTESSORI là phương pháp giáo dục mang tính khoa học. Nền tảng của phương pháp giáo dục này là kiến thức về trẻ nhỏ và được xây dựng dựa trên quy luật những phát triển của cơ thể và tâm trí của đứa trẻ.

Tại Sao Vui Montessori chúng tôi có môi trường chuẩn bị tuyệt vời để hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện và chúng tôi có đội ngũ được đào tạo để có thể hiểu kiến thức về trẻ nhỏ, kết nối môi trường và trẻ, hiểu giáo dục chính là phương tiện hỗ trợ cuộc sống, bảo vệ cuộc sống theo quy luật phát triển của nó.

🧹🧺🪥🚪Đời sống thường nhật là một trong 4 lĩnh vực được chuẩn bị trong môi trường của chúng tôi – Sao Vui Montessori. Các hoạt động của đời sống thường nhật tái hiện lại những công việc đơn giản của cuộc sống tại nhà như: quét nhà, lau bụi, giặt khăn, rửa chén, cắm hoa… những hoạt động đời thường có mục đích này được sắp xếp từ đơn giản đến phức tạp, được chia thành nhiều cấp độ và bao gồm nhiều bước nhỏ, giúp trẻ thích nghi với cộng đồng, học cách tự chủ và bắt đầu nhìn nhận mình là một phần đóng góp cho xã hội, giúp hình thành kỹ năng sống, phát triển sự tập trung chú ý, phát triển ý chí, giúp trẻ độc lập chức năng sống trong giai đoạn phát triển thứ nhất từ 0-6 tuổi.

🎼🎸🌞Lĩnh vực cảm quan – lĩnh vực thứ hai trong môi trường Sao Vui Montessori. Các giác quan chính là phương tiện giúp trẻ nhận thức về môi trường và đây cũng chính là nền tảng xây dựng nên trí tuệ trẻ. Các học cụ trong lĩnh vực cảm quan hỗ trợ việc đánh thức các giác quan giúp cho giác quan của trẻ phát triển tinh tế hơn từ đó hình thành bên trong trẻ một cá thể thông minh và một thành viên xã hội biết trân trọng cuộc sống tự nhiên.

💌📔💥Ngôn ngữ là lĩnh vực thứ 3 trong môi trường Sao Vui Montessori. Bắt đầu là ngôn ngữ nói,tiếp theo là ngôn ngữ biểu tượng-ngôn ngữ viết và sau đó phát triển khả năng đọc ngôn ngữ viết của người khác. Ngôn ngữ là công cụ hỗ trợ giúp trẻ suy nghĩ và thể hiện suy nghĩ đó,đồng thời cũng hỗ trợ trí thông minh của trẻ. Ngôn ngữ là công cụ thiết lập và giữ gìn đời sống xã hội cho trẻ khả năng trở thành một thành viên của xã hội.

💎🧮📏Lĩnh vực toán học là lĩnh vực thứ 4 trong môi trường Sao Vui Montessori. Bà Maria Montessori rất quan tâm đến qua trình tiếp thu của trẻ, bà muốn quan sát cách trẻ tiếp thu qua các giai đoạn phát triển và bà nhận ra hình mẫu phát triển toán học của trẻ.Đầu tiên là sự chuẩn bị gián tiếp ,trí tuệ toán học của trẻ phải được phát triển dần dần,cần được nuôi dưỡng một cách gián tiếp. Sự chuẩn bị gián tiếp thông qua tất cả các hoạt động trong lĩnh vực đời sống thường nhật và cảm quan cùng với ngôn ngữ chuẩn xác đã giúp trẻ thu nhận các kiến thức vào trong vô thức và đến khoảnh khắc trẻ nói “con đã biết nó là cái gì rồi”,khoảnh khắc này diễn ra khi trẻ bắt đầu biết cách áp dụng các kiến thức. Trí tuệ toán học phải trải qua một quá trình phát triển rất dài. Và đây là lĩnh vực cuối cùng hướng dẫn cho trẻ trong ngôi nhà trẻ thơ Sao Vui Montessori.

Các bệnh lý về ngôn ngữ là những rối loạn giao tiếp có thể ảnh hưởng đến trẻ em. Chúng được định nghĩa là sự chậm trễ trong các vấn đề về ngôn ngữ nói. Trẻ em gặp khó khăn trong việc hiểu và nói ngôn ngữ, trẻ gặp khó khăn trong ngôn ngữ viết hoặc cả hai.

Chậm phát triển ngôn ngữ sơ cấp: khi trẻ được 3 tuổi và không sử dụng được hai đến ba từ cùng nhau thì được coi là chậm phát triển ngôn ngữ. Trẻ em có môi trường song ngữ hoặc hai thứ tiếng hoặc đang lớn lên trong môi trường đa ngôn ngữ phải cần nhiều thời gian hơn vì  trẻ đang xử lý nhiều hơn  một ngôn ngữ. Trẻ cần thêm năm hoặc sáu tháng để xử lý các ngôn ngữ khác nhau mà mình được tiếp xúc. Cha mẹ có thể nên đưa con đến bác sĩ nhi khoa nếu trẻ thuộc nhóm chậm phát triển ngôn ngữ. Bác sĩ nhi khoa có thể tư vấn cho cha mẹ hoặc giới thiệu họ đến một bác sĩ chuyên khoa về âm ngữ trị liệu.

Nguyên nhân: có nhiều lý do cho sự chậm phát triển ngôn ngữ sơ cấp

Lý do có thể không thuộc về thể chất hay thần kinh mà chỉ là vấn đề thời điểm, thời gian của mỗi trẻ có thể khác nhau. Quan sát là chìa khóa để tìm hiểu xem một đứa trẻ có cần thêm thời gian hay không, trao đổi với cha mẹ là cần thiết để họ thấu hiểu con họ hơn.

Trẻ không được tạo đủ cơ hội để thấu hiểu bản thân mình. Ví dụ như cha mẹ quá độc đoán, liên tục nói thay trẻ và cho trẻ mọi thứ mà không để trẻ có cơ hội bộc lộ ra nhu cầu của mình. Ngoài ra, nếu cha mẹ không cho trẻ lựa chọn và cho rằng họ biết rõ con mình cần gì hoặc muốn gì, trẻ sẽ không phải trải qua quá trình ra quyết định cũng như không có cơ hội để bày tỏ nhu cầu của mình.

Nếu một đứa trẻ có anh chị em lớn hơn và họ thường nói thay cho trẻ thay vì để trẻ tự nói. Đó chính là vấn đề bởi vì việc nói thay đã được thực hiện thay vì để trẻ cố gắng nói.

Những đứa trẻ trong các cơ sở như trại trẻ mồ côi, bệnh viện hoặc sống tách biệt lập nơi không có ai nói chuyện trực tiếp quá lâu và không có sự tương tác một – một với ai, cũng như không có các cuộc trò chuyện diễn ra xung quanh trẻ, điều này có thể mất nhiều thời gian hơn để tiếp thu ngôn ngữ so với những  trẻ lớn lên trong môi trường ngôn ngữ phong phú.

• Các vấn đề về bộ máy phát âm: 

Ngôn ngữ của con người có những âm thanh đặc trưng cho nền văn hóa của mỗi người. Có một số âm thanh khó tạo ra hơn đối với những người không được nuôi dưỡng trong cùng một nền văn hóa. Ví dụ: người Nhật không thể phát âm chữ “l” họ phát âm “l” thành âm “r” ví dụ như “ law” họ phát âm thành “raw”… trẻ em khắc phục được những vấn đề về phát âm này khi được tiếp xúc với những từ có âm thanh chính xác được sử dụng trong một nền văn hóa cụ thể thông qua trải nghiệm và thực hành các vấn đề về phát âm có thể được giải quyết.

Nhiễm trùng tai có thể gây ra các vấn đề về phát âm. Trẻ không nghe rõ âm thanh trẻ có thể gặp vấn đề về phát âm.

Người lớn nói hoặc phát âm có rõ ràng cho trẻ em cũng là một lợi ích. Người lớn là học cụ ngôn ngữ đóng vai trò làm gương cho trẻ em về cách nói chuyện cũng như cách diễn đạt bằng lời nói.

• Trẻ mới biết đi lặp lại và tiếp thu từ vựng từ chính môi trường của mình. Khi trẻ 2,5 tuổi trẻ sẽ có sự bùng nổ về ngôn ngữ, cách phát âm của trẻ lúc này có thể không nhất thiết phải chính xác. Trẻ cần có thời gian nhiều hơn để trẻ học cách trau chuốt cách phát âm các từ, điều quan trọng là phải cần thận và  không phán xét cũng như không nhận xét về những vấn đề phát âm của chúng. Sự khắc phục có thể thực hiện cho trẻ với sự giúp đỡ của các nhà âm ngữ trị liệu. Quan sát quan trọng hơn là cách ta đưa ra kết luận về bất cứ đứa trẻ nào.
• Nói ngọng cũng là một vấn đề về phát âm, điều này thường xảy ra với các âm như “S” và “R”. Việc tao ra âm thanh này là một thách thức đối với trẻ và phải mất nhiều thời gian hơn để vượt qua. Sự can thiệp sớm có thể giúp ích mặc dù không phải ai nói ngọng cũng có thể khắc phục được.
• Bệnh lý ngôn ngữ nói thuộc về tâm lý cảm xúc, có hai loại bệnh lý ngôn ngữ nói thường thấy đó là: nói lắp và im lặng có chọn lọc

+ Nói lắp: đây là chứng rối loạn ngôn ngữ liên quan đến các vấn đề về sự lưu loát và trôi chảy khi nói. Nó có thể gây ra bởi một số yếu tố bao gồm di truyền, môi trường, cấu trúc và chức năng của não. Nói lắp là sự lặp đi lặp lại trong việc phát âm liên quan đến phần đầu, phần giữa hoặc phần cuối của một trong hai từ hoặc câu. Những người nói lắp không có khả năng nói trôi chảy và thường có khuôn mẫu riêng của họ. Nói lắp phổ biến ở bé trai gấp 3 lần so với bé gái. Trẻ 2 tuổi có xu hướng nói lắp mặc dù điều quan trọng cần lưu ý là trẻ ở độ tuổi này có thể có quá nhiều từ muốn diễn đạt và trẻ chưa có khả năng bật ra từ đủ nhanh. Điều quan trọng là phải kiên nhẫn với trẻ, cho trẻ không gian và nhiều cơ hội để nói ra cho đến khi trẻ bắt đầu nói trôi chảy một cách tự nhiên. Ca hát là một cách tốt để sử dụng với trẻ nói lắp.

Nói lắp có thể trở thành một vấn đề cảm xúc hoặc tâm lý nếu người lớn hoặc những đứa trẻ khác coi trẻ nói lắp là một vấn đề. Cười cợt hay nhận xét trẻ nói lắp hoặc bắt chước trẻ nói lắp có thể gây ra cảm xúc tổn thương và xấu hổ, trẻ có thể thu mình lại hoặc chịu sự tổn thương sâu sắc và tật nói lắp sẽ trở thành một vấn đề thuộc cảm xúc. Hầu hết trẻ nói lắp đều có thể khắc phục được, trẻ mới biết đi có thể vượt qua điều đó. Nói lắp có thể xảy ra trong một khoảng thời gian ngắn rồi biến mất. Nếu tình trạng nói lắp vẫn tiếp diễn trong “Ngôi nhà trẻ thơ” thì chúng ta cần hỏi ý kiến các chuyên gia và bác sĩ âm ngữ trị liệu.

Im lặng có chọn lọc: xảy ra khi một đứa trẻ không muốn nói chuyện với một người cụ thể hoặc trong một nhóm xã hội cụ thể. Những đứa trẻ thuộc nhóm này có thể nói chuyện nhưng chọn không nói chuyện trong một số tình huống nhất định hoặc chúng có thể im lặng hoàn toàn. Đó được định nghĩa là một chứng rối loạn lo âu nghiêm trọng, trong đó một người không thể nói chuyện trong một số tình huống xã hội nhất định, với các bạn cùng lớp trong trường hoặc với những người bạn mà họ không thường xuyên gặp. Thường bắt đầu trong thời thơ ấu và có thể tồn tại trong thời kỳ trưởng thành. Bà Maya Angelou – nhà thơ, tác giả viết hồi ký, diễn viên người Mỹ. Bà cũng là nhân vật quan trọng trong phong trào đấu tranh chống phân biệt chủng tộc và vì công bằng xã hội mắc chứng im lặng có chọn lọc khi còn nhỏ do chấn thương. Sự im lặng có chọn lọc này xảy ra do các vấn đề về môi trường xã hội gây ra sự lo lắng ở một đứa trẻ. Nếu một đứa trẻ mới biết đi thì không nói gì,người lớn phải tôn trọng trẻ và để cho trẻ được như vậy, không cần phải nói gì cả. Khi trẻ mới đến trường người giáo viên cần nói chuyện riêng với cha mẹ của trẻ và hỏi xem tình trạng sử dụng ngôn ngữ của trẻ ở nhà thế nào. Và khi trẻ ổn định tâm lý trong môi trường trẻ bắt đầu nói. Ta cho trẻ đủ không gian và thời gian để bộc lộ những gì trẻ cần nói một cách tự nhiên. Mối quan hệ được tạo ra giữa đứa trẻ và người lớn có thể mở đường cho một cuộc trò chuyện  tự nhiên. Im lặng có chọn lọc càng kéo dài càng khó vượt qua. Có thể kéo dài đến tuổi vị thành niên và tuổi trưởng thành. Người sử dụng phương pháp im lặng có chọn lọc vì chấn thương hoặc nỗi đau sâu sắc do những người xung quanh gây ra.

+ Các vấn đề ngôn ngữ thuộc về hệ thần kinh: Có 2 loại vấn đề ngôn ngữ nói nguyên do thần kinh đó là mất điiều khiển chủ ý lời nói (loạn vận ngôn) và hội chứng bất lực ngôn ngữ (mất ngôn ngữ)

Loạn vận ngôn: nguyên do tổn thương não gây ra,bộ não không thể thực hiện và cung cấp các hướng dẫn chuyển động chính xác cho cơ thể. Chứng rối loạn vận ngôn hay mất điều khiển chủ ý lời nói ở trẻ (CAS) là một chứng rối loạn vận động lời nói. Trẻ bị CAS thường gặp vấn đề khi nói một số âm thanh,âm tiết và từ. Bộ não có vấn đề trong việc lên kế hoạch di chuyển các bộ phận cơ thể (môi, hàm, lưỡi) cần thiết cho lời nói. Mặc dù trẻ biết phải nói gì nhưng não bộ vẫn gặp khó khăn trong việc phối hợp các cử động cơ để nói.

Một số triệu chứng đòi hỏi trẻ cần phải được đánh giá bởi một chuyên gia về âm ngữ trị liệu có kinh nghiệm và chuyên môn về CAS 

+Không hóng hớt hay bập bẹ

+Những từ nói đầu tiên bị chậm

+ Thiếu âm chẳng hạn như không thể kết thúc một từ

+Trẻ có xu hướng sử dụng các phụ âm giống nhau

+Đôi khi trẻ tự tạo ra âm và tự tạo nên âm từ mà âm đó không cần thiết trong từ đó

+ Trẻ gặp vấn đề trong việc kết hợp âm với một khoảng dừng dài giữa 2 âm

+Khi trẻ lớn hơn trẻ cần nhiều ngôn ngữ hơn, sự nhận thức và hiểu biết của trẻ thì đã ở đó, trẻ có thể làm theo hướng dẫn nhưng không thể nói ra được

+Trẻ rất khó bắt chước lời nói và không thể làm điều đó một cách tự chủ

+Trẻ trở lên lo âu hơn khi được yêu cầu phát biểu hoặc khi được đặt câu hỏi vì nhận ra rằng mình sẽ nói khác đi

+Với CAS ngôn ngữ không lưu loát và thường nghe lõm bõm hoặc không rõ ràng

Chứng mất ngôn ngữ Aphasia: Đó là sự mất khả năng hiểu hoặc diễn đạt lời nói do tổn thương não ở các trung tâm ngôn ngữ của não. Mức độ nghiêm trọng của vấn đề thì phụ thuộc vào mức độ tổn thương và vị trí của nó trong não. Một đứa trẻ bị mất ngôn ngữ không thể sử dụng lời nói để diễn đạt ý tưởng cũng như không hiểu những gì người khác đang nói.

Mất ngôn ngữ biểu đạt là mức độ người đó có thể hiểu nhưng không thể diễn đạt được.

Mất ngôn ngữ tiếp thu là mức độ người đó không hiểu ngôn ngữ nhưng có thể tạo ra âm. Họ nói ra những câu mà không ai hiểu. Những rối loạn ngôn ngữ này có thể xảy ra do chấn thương sọ não. Chúng cũng có thể là khối u não và có thể xảy ra với bất kỳ ai. Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào những gì đa xảy ra với não. Trẻ bị chấn thường sọ não hoặc khối u càng nhỏ thì cơ hội chữa lành càng cao. Tính khả biến của não cho phép chữa lành với sự trợ giúp của các bác sĩ chuyên khoa, những người này cùng với các nhà âm ngữ trị liệu sẽ có các công cụ có thể giải quyết các vấn đề của chứng mất ngôn ngữ Aphasia.

Nói đến sự phát triển ngôn ngữ nói của trẻ ta nói đến 2 giai đoạn trong việc hấp thụ ngôn ngữ.

GIAI ĐOẠN 1: GIAI ĐOẠN TIỀN NGÔN NGỮ – GIAI ĐOẠN HẤP THỤ:

• 7 tháng trong tử cung người mẹ đến khi sinh: giai đoạn này trẻ tiếp thu, nghe tiếng của mẹ, âm thanh của nước ối, âm thanh của hơi thở người mẹ. Khi trẻ nghe những âm thanh này trẻ thường có phản ứng vơi sự kích thích của âm thanh và đặc biệt là phản hồi lại giọng nói của mẹ. Vì giọng nói của người mẹ là điểm tham chiếu của trẻ. Trong giai đoạn này người mẹ cần ăn uống lành mạnh, giữ được tâm lý bình tĩnh, thoải mái, vui vẻ. Người mẹ có thể trò  chuyện với trẻ hoặc hát,đọc thơ cho trẻ nghe.
• Từ khi sinh ra cho đến 5 tháng tuổi: trong giai đoạn này trẻ nghe hiểu từ và tiếp nhận thông tin qua trải nghiệm trong môi trường sống của trẻ. Tại thời điểm trẻ được sinh ra giao tiếp phản xạ của trẻ bằng phản ứng không có chủ ý, khi trẻ được 2 tháng tuổi trẻ có thể quay đầu về phía giọng nói quen thuộc. Trong giai đoạn này trẻ tạo ra non-language sound (âm thanh phi ngôn ngữ), giao tiếp thông qua tiếng khóc và ngôn ngữ cơ thể khác, tạo ra âm thanh “goo”. Từ 2 đến 4 tháng tuổi trẻ có thể bập bẹ nguyên âm, trẻ thử nghiệm với nhiều non-language sound hơn. Lúc này trẻ biết được rằng âm thanh và hành động của mình có thể được lắng nghe và phản hồi từ một người khác. Khi trẻ được 4 tháng tuổi trẻ nhận biết Language sound phát ra từ miệng, trẻ bắt đầu đợi đến lượt, nhìn chằm chằm và cười (nụ cười xã hội) tất cả những biểu đạt này là nền tảng của giao tiếp có chủ đích. Trong giai đoạn này  người mẹ cần cho trẻ được bú mẹ hoàn toàn và những thành viên khác trong gia đình cần phải chú ý đến những gì trẻ đang cố gắng thể hiện với chúng ta, phải làm mẫu việc nói bằng ngôn ngữ con người, phải thay phiên nhau nói và lắng nghe khi giao tiếp với trẻ, cho trẻ cơ hội phản hồi theo cách mà trẻ có thể, phải trò chuyện với trẻ khi đang tương tác như là thay tã, tắm…tất cả các thành viên trong gia đình có thể hát cho trẻ nghe các bài hát dân ca,đọc sách và đọc thơ theo nhịp điệu. Có thể làm và sử dụng một số loại đồ chơi khi treo lên có sự chuyển động giúp trẻ phát triển thị giác, thính giác và xúc giác. Tất cả các thành viên trong gia đình phải duy trì trật tự trong sinh hoạt hàng ngày và các điểm tham chiếu, phải phản hồi trẻ một cách nhất quán.
• Từ 5 tháng đến 10 tháng tuổi: trong giai đoạn này trẻ cố gắng tạo ra âm thanh mà trẻ nghe được và nhìn chuyển động của miệng chúng ta, đây chính là lúc trẻ xử lý từ và nghĩa của từ đó khi chúng ta nói với trẻ. Trẻ biểu đạt không phân biệt, kết hợp nguyên âm và phụ âm. Trẻ bắt đầu bằng những âm thanh được tạo ra từ phía sau miệng/cổ họng như “ga ga”, sau đó là “papa, dada,mama…”.Thời điểm này một phần của âm thanh phi ngôn ngữ sẽ kích thích rung động của cơ quan phát âm, trẻ khiếm thính có thể nói bập bẹ trong giai đoạn này. Khi trẻ 6-8 tháng trẻ dõi theo ánh nhìn của người lớn và tỏ ra quan tâm đến điều đó, trẻ bắt đầu liên kết các từ, cụm từ  mà trẻ nghe nhiều với ý nghĩa cụ thể như “ Papa, mama” trẻ có thể bò ra cửa hoặc phía cửa chờ ba mẹ. Tiếp theo, trẻ có thể bập bẹ có phân biệt – trẻ dần dần ngưng phát ra âm thanh ngôn ngữ không có trong môi trường và chỉ tạo ra những âm thanh ngôn ngữ có trong môi trường ngôn ngữ. Việc luyện tập tạo ra tất cả các loại kết hợp phụ âm và nguyên âm được nghe trong môi trường ngôn ngữ. Giai đoạn này trẻ khiếm thính ngừng nói bập bẹ. Trẻ 8 tháng tiếp tục bập bẹ có phân biệt với các sự kết hợp phu âm, nguyên âm ngày càng nhiều, trẻ bập bẹ các từ được gắn vào mà chúng ta thường không nghe thấy và chúng ta không đoán ra được. 9 tháng trẻ bắt đầu giao tiếp có chủ đích với thông điệp cụ thể để thu hút sự chú ý của người lớn hoặc để dừng điều gì đó lại để người lớn làm điều gì cho trẻ hay để người lớn chú ý đến trẻ. Trẻ làm điều này bằng cách sử dụng cả giọng nói và tất cả các cử chỉ, đặc biệt chỉ bằng ngón trỏ. Trong giai đoạn này người mẹ tiếp tục cho trẻ bú mẹ, tiếp tục tương tác với trẻ, thể hiện sự quan tâm đến những gì trẻ thể hiện và chỉ cho ta thấy. Ngoài ra tiếp tuc cho trẻ thấy những điều thú vị xung quanh trẻ. Người lớn sử dụng ngôn ngữ mô tả phong phú để kết nối trẻ với những thói quen, những trải nghiệm hàng ngày, những đồ vật,những động vật, những con người trong môi trường. Chúng ta gọi tên mọi đồ vật và cả hành động chúng ta làm, khi giao tiếp với trẻ ta hạ thấp người xuống và thể hiện sự tôn trong khi trò chuyện với trẻ, nói rõ ràng chậm rãi, giao tiếp mắt, làm mẫu nghệ thuật trò chuyện với trẻ. Ta cần tách biệt ngôn ngữ và vận động (nói thì không làm, làm thì không nói). Ta hát cho trẻ nghe, đọc sách,thơ có vần điệu cho trẻ.
• Từ 10-12 tháng trẻ tiếp thu ngôn ngữ qua cấu trúc câu, cách sắp xếp các từ trong câu và hình thành ngôn ngữ tinh vi. Giai đoạn này trẻ sử dung nhiều từ tập chung sự chú ý của người lớn hơn,có kỹ năng vận động thể hiện sự hiểu biết các mệnh lệnh đơn giản như “bye-bye” cúi đầu, ạ, thơm vào má. 12 tháng trẻ nói được từ có nghĩa – có thể hiểu được. Khi trẻ nói được từ đầu tiên trẻ bắt đầu bước vào giai đoạn phát triển ngôn ngữ nói của giai đoạn ngôn ngữ biểu đạt. Người lớn tiếp tục hỗ trợ trẻ như giai đoạn trước.

GIAI ĐOẠN 2 – GIAI ĐOẠN BIỂU ĐẠT NGÔN NGỮ

• Từ 12-18 tháng: trẻ bùng nổ việc sử dụng danh từ, mỗi tuần trẻ nói được 50 từ mới, sau đó trung bình 9 từ mới mỗi tuần. Danh từ được nói là những vật có tầm quan trọng nào đó với cuộc sống của trẻ. Trẻ sử dụng nhiều cử chỉ để chỉ cho chúng ta thấy. Trong gia đoạn này trẻ khái quát danh từ ví dụ như tất cả đàn ông đều là Ba, tất cả động vật có 4 chân đều là chó, trẻ nói 1 từ đơn để thể hiện ý nghĩa cả một đoạn…Trong giai đoạn này người lớn cần tạo môi trường giàu ngôn ngữ với những trải nghiệm phong phú cho trẻ. Người lớn nói chậm rãi, rõ ràng và chính xác, ta phải dành thời gian để lắng nghe và hiểu trẻ, ta phải nói một câu hoàn chỉnh với trẻ. Ta có thể sử dụng bộ card phân loại với các chủ đề phong phú cung cấp từ vựng cho trẻ.
• Từ 18-24 tháng: trẻ sử dụng được cụm từ gồm hai từ: tính từ với danh từ hoặc danh từ với động từ, trẻ khái quát các thì của động từ như “tôi đã đi”… Các lỗi ngữ pháp đơn giản mắc phải sẽ tự bình thường trở lại. Cha mẹ trẻ và người lớn cần mở rộng các danh từ và làm mẫu cách nói đúng ngữ pháp nhưng không chỉnh sửa trẻ trực tiếp. Có thể sử dụng các học cụ ngôn ngữ như các loại thẻ, các vật mô phỏng, cung cấp tên cho trẻ.
• Từ 24-36 tháng đây là giai đoạn bùng nổ việc sử dụng ngôn ngữ hoàn chỉnh, những câu đầy đủ dần trở nên phức tạp hơn. Giai đoạn này trẻ vẫn có thể phát âm sai một số âm thanh ngôn ngữ. Cũng trong giai đoạn này ngôn ngữ tiếp thu của trẻ (hiểu về ngôn ngữ) luôn lớn hơn ngôn ngữ biểu đạt của trẻ (từ ngữ được sử dụng). Cũng trong giai đoạn này môi trường ngôn ngữ của trẻ đóng vai trò quan trọng đối với lượng từ và độ phức tạp của từ trong cả ngôn ngữ tiếp thu và biểu đạt. Người lớn cần làm giàu vốn từ vựng của trẻ thông qua các thẻ, những bài mô phỏng vật thật,những cuộc trò chuyện, những khuyến khích trẻ tiếp tục bằng cách lắng nghe và phản hồi, bằng những câu hỏi gợi mở.

Ngôi Nhà Của Trẻ Em thực sự đang tiếp nhận một người đã phát triển bằng những nỗ lực và thành tích của chính mình mà không cần bất kỳ sự trợ giúp nào, ngoại trừ sự thôi thúc sáng tạo cho phép em tự kiến tạo bản thân mình.

———

Nếu chúng ta xem xét kỹ lưỡng về những sự biến đổi, thích nghi, các thành tựu và sự chinh phục môi trường xung quanh trong suốt giai đoạn đầu đời, từ không đến ba tuổi, sẽ thấy được rằng, về mặt chức năng, giai đoạn này dài hơn các giai đoạn từ sau ba tuổi đến hết đời cộng lại. Vì lí do đó, có thể xem ba năm này dài như một đời người.

Vì sự phát triển nhanh chóng trên mọi phương diện tập trung trong ba năm này, nên khi chúng ta nhận một đứa trẻ ba tuổi vào Ngôi Nhà Của Trẻ Em, chúng ta có thể nói rằng chúng ta nhận một người đã sống rất lâu rồi. Xét về mặt số học, người này mới sống được ba năm. Nhưng xét về sự phát triển của sự sống, người này đã hoàn thành trọn vẹn một vòng đời và đã sống một cuộc đời đầy kinh nghiệm.

Không sai chút nào khi nói rằng, chúng ta đang chào đón một anh hùng đến với Ngôi Nhà Của Trẻ Em, người đã hoàn thành một cuộc chinh phục vĩ đại, người đã đánh rất nhiều trận chiến và đã thắng cuộc, người đã nhiều lần bị thương, đã chịu đựng và đã hồi phục. Anh ấy đã đến với chúng ta như một người đàn ông có thành tựu và có tuổi đời đáng kính, không phải là một đứa trẻ lên ba. Nếu bạn xem xét vấn đề một cách kỹ lưỡng, bạn sẽ thấy có điều gì đó to lớn hơn, ba năm đầu đời không chỉ là về sự phát triển. Đứa trẻ trước mặt chúng ta là một điều gì đó gần giống với sự phi thường.

Chúng ta hãy xem xét kỹ hơn một đứa trẻ ba tuổi, người sẽ đến Ngôi Nhà của Trẻ Em. Về khía cạnh chuyển động, trẻ như một người bại liệt khi mới được sinh ra, nhưng bây giờ, em đã có thể đi lại và chạy. Có những lúc em chạy nhanh đến nổi người lớn khó bắt kịp được. Việc này chỉ là một thành tựu tương đối nhỏ. Có hiện tượng lớn hơn rất nhiều.

Đứa trẻ có thể hiểu biết hầu hết mọi thứ trong nhà, trong xóm, ngoài đường và các khu vực lân cận. Nếu bạn xem xét một cách tỉ mỉ, bạn sẽ hiểu được số lượng khổng lồ những thứ xung quanh trẻ, những cái mà trẻ hiểu được. Bạn có thể nói tên của bất kì vật gì hay người nào và trẻ sẽ biết bạn đang nói về điều gì. Những thành tựu của trẻ thì thật đáng kinh ngạc. Thành tựu này thì rất cần thiết cho trẻ.

Trẻ phải có một cuộc chinh phục cá nhân để tiếp nhận và hiểu được mọi thứ xung quanh mình. Thành tựu này là kết quả của việc quan sát, là trái ngọt của việc tự học. Trong một thời gian ngắn, trẻ đã có khả năng nhìn thấy nhiều điều, nhận diện được nhiều thứ mà đối với người lớn thì sẽ mất nhiều thời gian hơn để làm được. Những cái mà trẻ tiếp thu được không phải được trời phú, mà là kết quả từ hoạt động cá nhân của em.

Chúng tôi luôn nhấn mạnh về việc chào đời là một cuộc phiêu lưu vĩ đại. Hãy nghĩ xem nếu bạn bị chuyển đến một đất nước hoàn toàn mới và khác hẳn với đất nước bạn đang sống. Giả sử đột ngột bạn bị bỏ rơi ở Mặt Trăng. Sự thay đổi có thể sẽ không lớn đối với bạn như sự thay đổi ảnh hưởng đến trẻ như khi em được sinh ra trong thế giới này.

Trẻ thấy mình ở trong một thế giới mới lạ trong từng cảm giác và trong từng hình dạng. Một người trưởng thành đi đến một đất nước mới thì vẫn có vài kinh nghiệm của một đất nước khác, còn trẻ thì có được kinh nghiệm gì về thế giới này trước khi em được sinh ra ở đó không? Tuy nhiên, trong chỉ một năm, hai năm, ba năm, trẻ có thể làm những điều mà người lớn phải mất hai mươi năm mới làm được.

Không thể nói rằng, trẻ được sinh ra với mọi thứ cần thiết cho cuộc đời mình, hay trẻ đến với thế giới mang sẵn một lượng kiến thức nhất định. Nhưng dù trẻ sinh ra ở bất kì nơi nào, cũng đều đạt được những điều nhiệm mầu như nhau. Nếu trẻ sinh ra ở một làng chài nhỏ, trẻ sẽ có cùng khả năng để tiếp thu mọi thứ ở đó như khả năng của một trẻ khác được sinh ra ở New York tiếp thu các toà nhà cao lớn, xe hơi, máy bay và sự ồn ào. Đây là thành tựu cá nhân.

Điều này cho thấy trẻ có một loại sức mạnh mà người lớn không có. Hãy cùng xem xét khả năng kì diệu của đứa trẻ ở độ tuổi này qua ví dụ về việc học ngôn ngữ. Bạn có thể nói, khả năng này là bẩm sinh, là tự nhiên, là di truyền. Nhưng đó không phải là tất cả. Thỉnh thoảng, công lao cho việc học ngôn ngữ của trẻ được ghi nhận cho người mẹ. Vì lý do này, ngôn ngữ được dạy bởi người mẹ hoặc được trẻ học đầu tiên thì được gọi là tiếng mẹ đẻ. Hiện tại, đây không hẳn là ý kiến đúng.

Nhìn một cách tổng thể thì không phải là người mẹ dạy bất kỳ ngôn ngữ hay nhiều ngôn ngữ cho trẻ. Một đứa trẻ mất mẹ từ khi vừa sinh ra vẫn học để dùng ngôn ngữ như những trẻ khác, mặc dù người mẹ không hiện diện với trẻ.

Giả sử một bà mẹ người Ý mang con mình đi đến New York, thì sau một thời gian, đứa trẻ sẽ nói giọng Mỹ. Người mẹ đã chẳng làm gì với điều này cả. Bà ấy không biết tiếng Mỹ hay giọng Mỹ, nhưng đứa trẻ sẽ nói lưu loát như bất kì đứa trẻ nào ở New York. Sự thật là chính đứa trẻ là người học ngôn ngữ đó. Và em học rất giỏi. Em học giỏi hơn bất kì ai trong chúng ta, dù chúng ta có nỗ lực hay được dạy tốt thế nào. Sự thật kì lạ nhất là tất cả trẻ em trên toàn thế giới đều có khả năng học ngôn ngữ này ở cùng một giai đoạn trong đời.

Điều kì lạ khác là trẻ em hấp thụ bất kì ngôn ngữ nào với cùng khả năng và sự hứng thú, dù đó là ngôn ngữ dễ hay khó, dù đó là ngôn ngữ đơn giản hay phức tạp. Nếu bạn đi đến một bộ lạc bất kì ở Châu Phi, nơi có hệ thống ngôn ngữ chưa phát triển hoàn chỉnh và số lượng từ rất ít, bạn vẫn thấy rằng trẻ em tiếp thu ngôn ngữ phổ biến ở đó hoặc nhiều ngôn ngữ của vùng lưu loát tương tự như những trẻ em thành thạo các ngôn ngữ phức tạp và có lượng từ rất lớn như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Ý hay tiếng Đức.

Một điều đáng ghi nhớ nữa là trẻ em sử dụng ngôn ngữ chính xác như cách ngôn ngữ đó được sử dụng trong môi trường. Khả năng học ngôn ngữ chỉ bằng hoạt động cá nhân là một ví dụ cho khả năng của trẻ em ở độ tuổi này chinh phục môi trường sống của chúng ở rất nhiều khía cạnh khác nhau.

Dựa theo quy luật tự nhiên của sự phát triển, rõ ràng là có rất nhiều thứ trẻ có thể làm một cách dễ dàng trong giai đoạn này nhưng không thể làm rất tốt ở các giai đoạn sau. Trẻ có phương cách để tiếp cận mà người lớn không thể bắt chước được. Nếu người lớn muốn giúp trẻ em, thì người lớn phải học từ trẻ. Sự thấu hiểu này sẽ giúp người lớn cho phép trẻ phát triển dựa theo các đặc điểm của mỗi giai đoạn của sự phát triển.

Bây giờ, chúng ta có lẽ đã khái quát được vị thế của một đứa trẻ khi đến Ngôi Nhà Của Trẻ Em lúc khoảng ba tuổi. Trong suốt năm đầu tiên sau khi chào đời, trẻ đã phát triển thành một người biết điều khiển bản thân, biết nhận biết các đồ vật, biết suy nghĩ, biết nói chuyện và biết đi lại. Trong năm thứ hai, trẻ xây dựng bản thân một cách mở rộng hơn và tăng khả năng làm chủ môi trường xung quanh. Trong suốt năm thứ ba, trước khi đến Ngôi Nhà Của Trẻ Em, trẻ củng cố tất cả các cuộc chinh phục em đã làm trong những năm trước đó. Do đó, Ngôi Nhà Của Trẻ Em thực sự đang tiếp nhận một người đã phát triển bằng những nỗ lực và thành tích của chính mình mà không cần bất kỳ sự trợ giúp nào, ngoại trừ sự thôi thúc sáng tạo cho phép em tự kiến tạo bản thân mình.

Nguồn: The Montessori Series: What You Should Know About Your Child – The First Three Years of Life

Dịch bởi: Hà Ly Nguyễn

Trẻ học viết được thì cần phải chuẩn bị nhiều kỹ năng, phải nỗ lực không mệt mỏi và việc viết chữ được có liên quan đến vốn từ vựng của trẻ, liên quan đến nội dung, đến trí tuệ, trí nhớ và kỹ năng của đối bàn tay. Có hai khía cạnh “cơ khí kỹ thuật và trí tuệ” mà ta cần phải chuẩn bị cho trẻ vào khoảng thời gian phù hợp, trẻ sẽ bùng nổ và không hề mệt mỏi trong việc viết chữ.

Viết là một thao tác phức tạp cần được phân tích. Nó liên quan một phần đến cơ chế vận động – kỹ thuật viết và một phần liên quan đến sự suy nghĩ, một nỗ lực đích thực và sáng tạo của trí tuệ. Khi ta viết lên một cấu trúc câu ta phải suy nghĩ sau đó viết lại câu đó giống như một quá trình phân tích ngôn ngữ liên quan đến nghệ thuật: một từ thành cụm từ, một câu, một ký tự thể hiện sự suy nghĩ của chúng ta. Để sự bùng nổ có thể diễn ra ở trẻ, chúng ta cần phải thực hiện những chuẩn bị trực tiếp và gián tiếp.

Khía cạnh cơ khí kỹ thuật – chuẩn bị Gián tiếp cho đôi tay

Ví dụ việc trẻ nhấc các hình trụ ra khỏi bộ inset bằng cách cầm nắm lấy cái núm bằng 3 ngón tay có cùng kích cỡ của một cây bút chì; hay cách trẻ làm việc với bộ giáo cụ thô nhám, trẻ sẽ đưa tay miết nhẹ nhàng để cảm nhận xúc giác ở các đầu ngón tay cũng giống như cách trẻ sẽ cảm nhận được khi chụm tay cầm bút để viết; các khung sắt giúp trẻ kỹ năng viết cơ khí; bộ tháp hồng, thang nâu giúp trẻ có khái niệm về không gian; tủ hình học – hình lá giúp trẻ phát triển vận động của các ngón tay….

Những bài tập này làm phát triển tốt hơn khả năng phối hợp các kỹ năng, sự phối hợp tay mắt, những khả năng khéo léo của đôi bàn tay trẻ. Khi trẻ làm việc với các giáo cụ, trẻ sẽ biết cách viết chữ theo thứ tự từ trái qua phải, từ trên xuống dưới, giúp trẻ có khái niệm về khoảng cách trong không gian; giúp trẻ có khái niệm về phần đầu và phần cuối. Thông qua các hoạt động trên sẽ giúp trẻ cầm nắm được cây bút để viết chữ.

Khía cạnh cơ khí kỹ thuật – chuẩn bị Trực tiếp

Để giúp trẻ học viết trẻ cần phải có sự chuẩn bị trực tiếp thông qua các hoạt động với giáo cụ, trẻ cần nắm được công cụ để viết, vẽ. Để khuyến khích trẻ yêu thích tô kín các hình thể được viền sẵn bằng bút chì màu ta chuẩn bị cho trẻ các hình inset bằng sắt, trẻ sẽ vẽ đường viền của các hình học và bộ giáo cụ khung sắt hướng dẫn trẻ tô màu; các vạch sọc ngang và vạch kẻ đứng giúp trẻ không chán nản khi trẻ hoạt động và sản phẩm của trẻ được gọi là “Nghệ thuật inset” đây là một cách vẽ sơ khai hay một thao tác đến trước việc vẽ và viết chữ.

Các bộ chữ giấy nhám

Giúp trẻ đồ nét chữ và ghi nhớ nét chữ trong đầu, trí nhớ qua các hoạt động cơ bắp, trẻ sẽ dùng tay dò theo các ký hiệu này, sẽ đồ các nét chữ giống như chúng ta đang viết. Bằng cách này các cử động của bàn tay và cánh tay sẽ tạo ra một dấu hiệu mà mắt trẻ có cơ hội để nhìn. Và chữ mà trẻ sờ và nhìn thấy sẽ được ghi nhớ bằng thị giác và xúc giác – trí nhớ cơ bắp và trẻ sẽ tái tạo lại việc đó để trẻ không biết là trẻ đang học viết chữ. Chính việc dò tay theo chữ nhám sẽ giúp trẻ liên kết âm thanh và ký hiệu của từng nét chữ, từ đó trẻ sáng tạo ra chữ viết trên giấy. Học cụ chữ nhám sẽ chuẩn bị trực tiếp cho kỹ năng viết chữ, kích thích trẻ hoạt động với ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ.

Con người đã tìm thấy nhu cầu giao tiếp bằng lời và bằng mắt. Con người là giống loài có lịch sử và một cách tự nhiên con người cần ghi chép lại những gì đang xảy ra và diễn ra có thể trợ giúp cho sự tiến hoá xã hội. Con người cảm nhận được nhu cầu cần chỉnh sửa ngôn ngữ nói của mình. Ý tưởng và tư tưởng về tầm quan trọng tôn giáo được chỉnh sửa cho các thế hệ sau.

Những doanh nhân ghi chép lại sổ sách của họ. Các hình thức văn học và thơ ca cần được thể hiện. Để nghiền ngẫm lại, các nhà tư tưởng cần thể hiện ra ngoài và “mặt đối mặt” với một ý tưởng. Những người tiền sử đã sử dụng chữ tượng hình. Ưu điểm của việc mô tả bằng hình ảnh là bất kỳ ai và tất cả mọi người đều có thể hiểu nó. Hình thức này đã trải qua sự thay đổi theo hai cách. Hình ảnh trở nên có sự sắp xếp hợp lý hơn, ngắn gọn hơn và đơn giản hoá. Các ý tưởng trừu tượng cần được thể hiện và biểu tượng hoá trở nên mở rộng và phát triển theo nhiều dạng tuỳ vào gia tộc hay xã hội sử dụng chúng. Sự thay đổi đến sau đó là hình ảnh được sử dụng để trình bày các ý tưởng và đồng thời trình bày các âm tiết hay sự kết hợp âm thanh. Phiên âm bằng hình ảnh (đặc biệt ở Trung Quốc và Nhật Bản) không có sẵn ở người bình thường bởi vì từng âm tiết một phải được học một cách riêng biệt và nó cần nhiều thời gian để học.

Khoảng hai nghìn năm trước, người Phoenician đã khám phá ra rằng tiếng nói của loài người chỉ bao gồm một số ít các âm thanh mà các cơ quan phát âm có thể tạo thành. Phát hiện này dẫn đến việc khám phá ra bảng chữ cái. Nhiều nhà xã hội học tin rằng việc phát minh ra chữ cái là một cột mốc quan trọng trong lịch sử loài người có thể được so sánh với sự phát minh ra bánh xe (biểu tượng của máy móc ở dạng thô sơ đầu tiên). Viết là một phần trong xã hội và văn hoá của loài người chúng ta.

Tại sao viết đến trước khi đọc?

“Ngôn ngữ viết đưa trẻ vào giao tiếp với những suy nghĩ được bày tỏ với những người khác mà không thông qua âm thanh – một sự giao tiếp từ linh hồn đến linh hồn, bí mật được bật mí mà không cần một lời thì thầm, một sự trao đổi ý nghĩ riêng tư mà không một ai có thể nghe thấy. Về mặt này, việc đọc sách có giá trị tinh thần rất lớn”.

Bà Maria Montessori nói rằng: “Viết làm thoả mãn trẻ trong việc bộc lộ những suy nghĩ của mình để giữ gìn kho báu trẻ thu được từ những chinh phục của trẻ; để trẻ chuẩn bị cho chính bản thân mình tài liệu cho việc suy ngẫm. Nó không được thực hiện để thoả mãn bất kỳ mục đích nào khác. Viết là một chỉ số thể hiện một mức độ phát triển nội tâm đã đạt được nhất định. Nó cũng là một sự biểu lộ của việc tuân theo một sự thôi thúc thiết yếu. Viết đem lại cho trẻ sự thoả mãn trong việc thực hiện một hoạt động cao cấp hơn. Hãy để cho trẻ được trải nghiệm nó”. Hay nói cách khác “Viết là một thành tựu dễ dàng nhất và vui thích nhất đối với trẻ”.

Vào một thời điểm nhất định trong cuộc sống, con người sẽ cảm nhận được nhu cầu Nhân học cho việc tự thể hiện dưới dạng hình ảnh. Một nhu cầu như thế xuất hiện trong trẻ là một trong những khám phá của Bà Maria Montessori. Khi trẻ khoảng bốn tuổi, nhu cầu chỉnh sửa ngôn ngữ nói sẽ xuất hiện. Trong Ngôi Nhà Trẻ Thơ Montessori, việc viết đến khá sớm (khoảng bốn tuổi rưỡi) mặc dù trẻ chưa được dạy một cách chính thức. Nó đến như là một sự phát triển tự phát giống việc trẻ bước đi và nói chuyện. Nó đến như là một chỉ số của một sự chinh phục của con người. Nó đến như là một sự bùng nổ và một sự bất ngờ cho tất cả mọi người bao gồm chính bản thân trẻ.

Trẻ bùng nổ sang việc viết

Các hoạt động trong ngôi nhà của trẻ thơ đem đến sự chuẩn bị trực tiếp và gián tiếp cho đến một điểm của sự hợp nhất và nguyên tố kích hoạt có thể là một ai đó đang viết. Trước đó trẻ có thể đã nhìn thấy nhiều người viết mà không nhận thức được tính chất của hoạt động này. Bây giờ thì đã khác “trẻ bùng nổ sang việc viết” các nhà tâm lý học nói rằng việc dạy một đứa trẻ học viết trước năm sáu tuổi có ảnh hưởng bất lợi lên sự phát triển của trẻ. Mặt khác lại có lập luận cho rằng có quá nhiều thứ để học và quá ít thời gian và do đó chúng ta nên bắt đầu sớm. Vì thế giáo dục truyền thống cố gắng dạy trẻ bằng các dụng cụ giáo khoa được làm cho trở nên hấp dẫn. Trong các trường học truyền thống, viết được giới thiệu cho trẻ như thể nó không có liên quan gì đến âm thanh ngôn ngữ nói của trẻ. Nó không cân nhắc đến những gì trẻ đã học được trong ngôn ngữ trước đây. Hơn nữa cách mà nó được dạy dường như không giúp trẻ nhận ra được mục đích của việc viết.dường như việc dạy trẻ nói trong suốt giai đoạn thơ ấu là không cần thiết.

Trẻ trải nghiệm và bùng nổ về hoạt động viết chữ nhờ sự tham gia của đôi bàn tay, của trí tuệ thấm hút, của trí nhớ… Cũng tương tự như vậy, chúng ta không phải dạy trẻ viết theo cách mà nó được dạy trong các trường truyền thống. Đối với trẻ trong Ngôi Nhà Trẻ Thơ, điều này đến như một thành tích phát triển theo ý nghĩa thực sự của sự tự thân phát triển. Nó là một sự bộc lộ ra bên ngoài của một thành tựu phát triển bên trong. Nó đến một cách tự phát và xuất hiện một cách nhanh chóng như đến trong sự hợp nhất của một loạt sự chuẩn bị dài, bí ẩn, hội tụ, thúc đẩy gián tiếp khác nhau. Sự tương tác của những sự chuẩn bị này tạo nên sự bùng nổ.

“…Một ngày có một em bé bắt đầu viết. Em bé ngạc nhiên đến độ phải thốt lên rằng, “Mình đã viết được rồi! Mình đã viết được rồi!”. Những trẻ khác ùa lại, với sự thích thú tột độ, chăm chú nhìn vào những từ ngữ mà người bạn vẫn cùng mình chơi đùa mỗi ngày đã miết trên mặt đất với viên phấn trắng. “Mình cũng viết! Mình cũng viết!,” những bạn khác thốt lên, và chạy đi. Những đứa trẻ ấy chạy đi để tìm một phương tiện viết; một vài trẻ tập trung quanh cái bảng đen, còn những trẻ khác thì lại ngồi bệt xuống đất, và từ đó ngôn ngữ viết bắt đầu phát triển như một sự bùng nổ.”

Người lớn cần phải trao cơ hội cho trẻ chuẩn bị bản thân mình một cách trực tiếp và gián tiếp cho sự thể hiện tự phát này. Nhiều năm dài thử nghiệm trong Ngôi Nhà Trẻ Thơ Montessori ở rất nhiều nơi trên thế giới đã khiến bà Maria Montessori khám phá ra rằng bất kỳ sự chinh phục mang tính phát triển nào đều có đằng sau nó vài sự chuẩn bị mang tính chất đa kích thích, hội tụ những gián tiếp. Khi mỗi khuynh hướng của sự chuẩn bị gián tiếp đạt được sức mạnh và hoà thành một, hợp nhất với những cái khác thì sự bùng nổ xuất hiện.

Bà Maria Montessori là người đã chứng kiến sự bùng nổ trong việc viết ở trong Ngôi Nhà Trẻ Thơ đầu tiên. Bà đã bất ngờ bởi vì bà chưa từng làm gì để thúc đẩy việc này. Bà đã cố gắng để tìm ra điều gì đã góp phần trong sự chuẩn bị cho việc viết này. Các Ngôi Nhà Trẻ Thơ Montessori khắp nơi trên thế giới đã đi theo những khám phá của bà.

Grace bắt nguồn từ Gratia trong tiếng Latinh có nghĩa là “sự hấp dẫn, thiện ý, biết ơn”. Thông qua các bài học về chữ lễ chúng ta thấm nhuần các giá trị của sự tôn trọng, chính trực, dũng cảm và nhân ái, chúng ta trang bị cho trẻ cả cuộc đời, khi chúng ta nói về giáo dục trẻ thông qua các bài học lễ nghĩa, chúng ta mong muốn hướng dẫn trẻ cách di chuyển không làm phiền, ý thức về các chuyển động của chính mình. Trong ngôi nhà trẻ thơ giáo viên 3-6 nói với trẻ “Cô sẽ chỉ cho con cách chúng ta đi nhé” và làm mẫu sự cẩn trọng, sự chú tâm, sự chính xác và làm chủ chuyển động. Tương tự như khi chúng ta chỉ cho em bé cách đặt ghế xuống một cách yên lặng, cách bưng một cái khay, cách đóng một cái cửa, cách đẩy một cái ghế vào bàn khi đứng lên… những bài trình bày và những bài học này được thực hiện lặng lẽ, chỉ cho trẻ cách làm việc trong bối cảnh xã hội của một cộng đồng.

Tạo ra một nền văn hóa có lễ nghĩa bắt đầu từ những lời giới thiệu chào hỏi, đây là cách chúng ta bắt đầu tạo một mối quan hệ, chúng ta luôn nhìn vào mắt người đối diện khi chào hỏi, luôn tặng cho em bé, cho người lớn tuổi, cho những người khác nụ cười tươi và nếu bắt tay hãy bắt tay một cách chắc chắn. Món quà tuyệt vời nhất mà chúng ta có thể tặng cho người khác là nhớ tên của họ. Duyên dáng và lịch thiệp dẫn đến một cộng đồng bình thường hóa. Bình thường hóa là điểm đến không phải điểm khởi hành. Quan trọng nhất nó bắt đầu từ chính chúng ta những người lớn trong môi trường của trẻ.

Trẻ em sinh ra để vận động những gì chúng ta mong muốn hướng dẫn trẻ là làm thế nào để chuyển động cẩn trọng hơn, chú tâm hơn và kiểm soát được chuyển động của mình hoặc chuyển động một cách nhẹ nhàng hoặc là chuyển động một cách uyển chuyển. Khi trẻ em có thể học cách di chuyển một cách uyển chuyển các em sẽ phát triển sự tự tin và đĩnh đạc. Hãy giúp trẻ để trẻ có thể biến những điều tầm thường thành một dạng nghệ thuật.

Nếu chúng ta muốn xây dựng một nền văn hóa trọng chữ lễ thì điều đó bắt nguồn từ chính chúng ta.mỗi chúng ta liệu đã có những đặc điểm của sự bình thường hóa như phong thái đĩnh đạc, chu đáo, tự giác, nội tâm ôn hòa không? Nếu ngôi trường của chúng ta hướng đến những đứa trẻ vượt bậc thì chúng ta phải liên tục vươn tới những giá trị cao hơn của chúng ta.

Montessori không chỉ là một phương pháp giáo dục, đó là một sự chuẩn bị cho cuốc sống, là một cách sống một cuộc sống trọn vẹn nhất. Nó không che chở cho các em bé khỏi những khó khăn thử thách của cuộc sống mà là chuẩn bị cho trẻ có thể đối phó với thử thách một cách lịch sự và vẫn giữ được phẩm cách của mình. Montessori giúp chúng ta chuyển hóa bản thân. Chúng ta biết rằng mọi thứ chúng ta làm là vì trẻ. Nên trên mỗi hành trình, chúng ta hãy mang theo một chiếc bình khất thực, tất cả những gì có trong bình của ta đều là một món quà từ vũ trụ có tốt và xấu. Hành động của chúng ta xin thể hiện lòng biết ơn đến tất cả. Biết ơn cuộc đời, biết ơn Qúy phụ huynh của chúng ta đã cho ta cơ hội để chúng ta được làm nghề một cách nghiêm túc; biết ơn các em bé của chúng ta đã luôn rộng lượng, tử tế và thân thiện với lỗi lầm của chúng ta để ta có cơ hội sửa sai…

Trong những năm qua xã hội đã thay đổi to lớn về chuẩn mực ứng xử. Thời đại đã thay đổi và điều này khiến cho công việc của chúng ta (Những người làm giáo dục) trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Trẻ em hấp thụ một cách tự nhiên những gì có trong môi trường và những gì chúng đang quan sát hàng ngày. Ngày nay người lớn luôn gắn liền với Iphone, Ipad hoặc máy tính của mình. Có những gia đình ăn tối với nhau và những thành viên này không nói chuyện với nhau, không nhìn nhau tất cả đều chăm chú vào điện thoại. Trong trường học, chúng ta hướng dẫn các em bé của chúng ta cách dọn dẹp bàn ăn và được khuyến khích nói chuyện lịch sự với nhau.

Ngày nay, xã hội và gia đình đang xung đột. Nó giống như thể tất cả đã bước vào cùng một vòng đu quay và không biết làm thế nào để bước xuống. Giống như máy tính, Fax, email, điện thoại thông minh, máy tính bảng…vòng quay ngày càng nhanh hơn nữa, chúng ta có thể quyết định một lựa chọn khác, chúng ta giảm tốc độ, bước ra khỏi vòng quay và hít thở. Ngôi trường của chúng ta cung cấp cho ta một nơi ẩn náu, một nơi thiêng liêng, đẹp đẽ, bình yên và có lợi cho tất cả mối quan hệ hài hòa.

Bà Maria Montessori đã nói “những người thầy chỉ có thể giúp đỡ công việc vĩ đại đang thực hiện như những người hầu phụng sự người chủ. Làm được như vậy họ sẽ chứng kiến sự khai mở tâm hồn của con người và sự trỗi dậy của một “con người mới” người sẽ không phải là nạn nhân của những sự biến cố, nhưng sẽ có tầm nhìn sáng suốt để định hướng và định hình tương lai của xã hội loài người”.

Có 3 triết lý quan trọng và 8 cách giáo dục của Montessori mà cha mẹ có thể áp dụng ngay tại nhà.

Quan Sát:

Để biết trẻ cần gì, bạn cần đóng vai trò như người quan sát tốt. Tránh hiểu như giám sát.giám sát là bạn giới hạn khả năng hoạt động và sáng tạo của trẻ, cho trẻ 1 môi trường siêu dễ dàng, không thử thách cho trẻ. Ngược lại, quan sát là cho trẻ sự tự do nhưng vẫn đảm bảo môi trường đủ an toàn cho trẻ khám phá. Sẽ có 2 cách giáo dục liên quan đến điều này:

• Làm mẫu: Trẻ con có thể học cách bắt chước bạn, đôi lúc sự bắt chước của trẻ gây ra 1 vài rắc rối. VD, trẻ có thể nhìn bạn xếp dao nĩa vào khay chén, và bắt chước làm nó. Lúc này, thay vì la mắng, thì đó là cơ hội tốt để làm mẫu cho trẻ. VD. Bạn hướng dẫn trẻ từng bước như ngồi xuống, cho trẻ 1 số muỗng đũa và chén để trẻ hiểu quy trình xếp vào khay như thế nào.

• Xây dựng thói quen tốt: Trẻ con sẽ cảm thấy khó chịu khi phải làm theo cái mà trẻ được bảo, nhưng sẽ làm theo khi hiểu đó là việc làm hằng ngày. Dạy trẻ 1 thói quen tốt nên bắt đầu bằng việc cho trẻ học cách xây dựng nó mỗi ngày. VD, sáng thức dậy xếp chăn gối hoặc tắt TV sau 8 giờ tối.

Lắng Nghe:

Để hiểu trẻ suy nghĩ gì, bạn cần học cách lắng nghe tốt. Tránh hiểu như nghe cho có hay gì cũng hứa. Lắng nghe là cách bạn bắt đầu cho trẻ hiểu 2 điều: thừa nhận ý kiến của trẻ và tôn trọng nó. Nó quan trọng vì trước 6 tuổi là giai đoạn trẻ học về bản thân trẻ. Khi đó, đứa trẻ hiểu rằng cha mẹ thừa nhận mình và tôn trọng mình thì đứa trẻ sẽ dễ dàng chia sẻ và tôn trọng cha mẹ mình sau này. Sẽ có 3 cách giáo dục nằm trong phạm vi này:

• Rõ ràng cái gì được, cái gì không: Cách chúng ta thường mắc sai lầm là cái gì cũng được khi vui, khi buồn cái gì cũng không. Do đó, trẻ rất khó hiểu điều gì là được phép, điều gì không. Càng lớn trẻ càng khó chịu vì trẻ cảm thấy dường như cha mẹ không quan tâm đến suy nghĩ của trẻ, sự ương bướng và mâu thuẫn càng lớn khi trẻ muốn nhiều hơn. Cách giáo dục ở đây là rõ ràng từ sớm, nói 1 là 1, 2 là 2, cho là cho, không là không, đừng vì năn nỉ, hay thương con mà thay đổi. Nó cần như vậy, để trẻ hiểu về giới hạn. Khi trẻ lớn từ 2 tuổi, cần cho trẻ biết về luật và nguyên tắc. Trong đó, cái gì được, không được, hậu quả vi phạm, và phần thưởng khi làm tốt.

• Cho thông tin, lời hướng dẫn dạng xây dựng; đừng phàn nàn hoặc ra lệnh. Nhiều cha mẹ nghĩ rằng quát tháo đứa trẻ, nó mới chịu nghe lời. Tuy nhiên kết quả là ngược lại, bạn càng năn nỉ, hoặc ra lệnh thì đứa trẻ càng khó bảo hơn. Tại sao? Đơn giản là đứa trẻ không được học về kỷ luật rõ ràng, lúc thì năn nỉ để làm, lúc thì quát tháo để làm. Do đó, bạn chỉ cần cho thông tin đúng là được. VD, đứa trẻ hỏi bạn về 1 điều gì đó dù đã hỏi nhiều lần? Lúc này đừng nói dạng như “mẹ bảo nhiều lần rồi mà”, bạn chỉ cần nói: cái này Bin hỏi mẹ rồi. Nhớ không? Và đơi trẻ đáp ứng và tiếp tục cho thông tin giúp trẻ xây dựng.

• Hỏi trẻ về điều cần giúp: Đừng ngại khi làm điều này vì đó là 1 bài học bạn dạy trẻ. Không có gì xấu hổ khi hỏi ai đó giúp đỡ. Bạn có bao giờ thắc mắc là tại sao trẻ hay lăn ra khóc tức tưởi khi cố tự mặc quần áo mà mẹ chạy vào giúp ngay với trẻ? Thực ra, lúc này là trẻ gặp khó khăn thực sự, nhưng trẻ học về sự độc lập và chưa hiểu về ý nghĩa của việc cần giúp đỡ. Đó là cơ hội tốt thực hành điều này. Thay vì săn tay áo giúp đỡ trẻ ngay, thì hãy dừng lại và hỏi trẻ trước: “Bin, con có cần mẹ đỡ tay này cho con xỏ vào dễ hơn không?” Bạn sẽ nhạc nhiên là đứa trẻ rất vui vẻ tìm sự giúp đỡ của bạn. Nhưng, nếu trẻ không chịu, thì hãy tôn trọng và chờ dịp khác để cho trẻ sự giúp đỡ.

Cho nhận xét đúng:

Để biết trẻ làm tốt hay chưa tốt, bạn nên là người công tâm và cho lời khen và nhận xét đúng về điều trẻ làm. TS. Maria Montessori từng nói: “Đừng bao giờ giúp đứa trẻ với việc mà nó cảm thấy mình có thể thành công.” Bài học quan trọng khi nhỏ mà đứa trẻ cần học, không phải là hạnh phúc ảo tưởng qua các lời khen sáo rỗng, các hoạt động được làm dễ, mà là hạnh phúc thực sự trên nổ lực từng bước trẻ trải nghiệm và thành công. Lời nhận xét đúng, thậm chí có thể dẫn trẻ đến 1 cảm giác buồn, không vui, nhưng quan trọng và có ích để trẻ trưởng thành hơn. Có 3 cách giáo dục trong phạm vi này:

• Cho lời cảm ơn chân thành, đúng: Văn hóa người Việt ít dùng từ cảm ơn và xin lỗi hơn người Phương Tây. Bạn biết không, đó là 1 cách giao tiếp tốt khi ai đó làm cho mình, thậm chí chỉ là 1 việc làm mình cảm thấy vui, thì nói lời cảm ơn là điều rất tốt. Ngược lại, xin lỗi là cách thể hiện 1 hành vi mình đang làm phiền ai đó. Với trẻ, khi trẻ làm 1 việc tốt, hay chạy lại giúp đỡ bạn, thì hãy nói cảm ơn trẻ. Và khi bạn nóng giận, la trẻ vô cớ thì hãy nói lời xin lỗi trẻ. Trẻ sẽ thầm cảm ơn bạn vì những cử chỉ này vì đứa trẻ khi nghe được những điều này lúc nhỏ sẽ trở nên tự tin hơn về cuộc sống.

• Khen vào nỗ lực trẻ làm. Tránh khen sáo rỗng như : “Bin giỏi quá”, hay “con gái mẹ thông minh quá”, mà hãy khen vào điều trẻ làm được, nó giúp trẻ phát triển động lực tốt hơn. VD, Bin nè hôm nay con đi học ngày đầu nhưng không khóc, mẹ cảm thấy tự hào về con!

• Cho nhận xét đúng, thật : Trẻ con nên học sự thành thật từ sớm. Khi bạn cho trẻ nhận xét, hãy nhận xét về điều trẻ làm được và điều trẻ chưa làm được. Trẻ có thể buồn vì điều này, cảm xúc này không thể chối cãi, và dần dần trẻ sẽ học cách chấp nhận và hiểu về thất bại. Khi đó, đứa trẻ sẽ hiểu cảm xúc hạnh phúc sẽ lớn hơn rất nhiều khi biết chấp nhận và vượt qua cảm xúc buồn chán trước đó do thất bại.